Trong các bài trước, chúng ta đã làm việc trực tiếp với Eloquent:

$user = User::create([
    'name' => 'Nguyễn Văn A',
    'email' => 'a@gmail.com',
    'password' => bcrypt('123456'),
]);

Hoặc:

$user->update([
    'name' => 'Trần Văn B',
]);

Nhưng sẽ có trường hợp:

Mỗi khi User được tạo, cập nhật hoặc xóa thì ứng dụng phải tự động thực hiện thêm một công việc nào đó.

Ví dụ:

• User mới được tạo → ghi Log.

• Post mới được tạo → tự tạo slug.

• Post bị xóa → xóa luôn ảnh liên quan.

• User được cập nhật → ghi lại lịch sử thay đổi.

• Post được publish → thực hiện một xử lý bổ sung.

Nếu viết tất cả những logic này trong Controller, code sẽ rất nhanh trở nên khó quản lý.

Đây là lúc Observer phát huy tác dụng.

1. Observer là gì?

Observer là một class dùng để theo dõi các sự kiện xảy ra trên một Eloquent Model.

Thay vì viết:

$user = User::create([
    // ...
]);

// xử lý thêm

ở nhiều Controller khác nhau, chúng ta có thể tập trung các xử lý liên quan đến User vào một Observer.

Mô hình:

User Model
    │
    ├── creating
    ├── created
    ├── updating
    ├── updated
    ├── deleting
    ├── deleted
    └── ...
            │
            ▼
       UserObserver
            │
            ├── Ghi Log
            ├── Xử lý dữ liệu
            ├── Xóa file
            └── Các tác vụ liên quan

Laravel cho phép tạo Observer bằng Artisan và đăng ký Observer trực tiếp với Model.

2. Khi nào nên sử dụng Observer?

Observer đặc biệt hữu ích khi một Model có nhiều hành động tự động đi kèm.

Ví dụ với Post:

Tạo Post
   │
   ├── Tạo slug
   ├── Ghi log
   └── Xử lý dữ liệu liên quan

Cập nhật Post
   │
   ├── Kiểm tra thay đổi
   └── Ghi log

Xóa Post
   │
   └── Xóa ảnh

Nếu đặt toàn bộ logic này trong PostController, Controller sẽ ngày càng lớn.

Observer giúp tách phần logic này ra:

PostController
       │
       │ CRUD
       ▼
    Post Model
       │
       ▼
  PostObserver
       │
       ├── created()
       ├── updated()
       └── deleted()

3. Tạo Observer

Laravel cung cấp Artisan command:

php artisan make:observer UserObserver --model=User

Observer sẽ được tạo trong:

app/
└── Observers/
    └── UserObserver.php

Laravel hỗ trợ make:observer để tạo Observer và có thể chỉ định Model bằng --model.

4. Cấu trúc UserObserver

Sau khi tạo:

<?php

namespace App\Observers;

use App\Models\User;

class UserObserver
{
    public function created(User $user): void
    {
        //
    }

    public function updated(User $user): void
    {
        //
    }

    public function deleted(User $user): void
    {
        //
    }

    public function restored(User $user): void
    {
        //
    }

    public function forceDeleted(User $user): void
    {
        //
    }
}

Mỗi method tương ứng với một Eloquent Model Event.

Ví dụ:

public function created(User $user): void
{
    //
}

method này được gọi sau khi User được tạo thành công.

5. Các Event thường dùng

Một Observer có thể theo dõi nhiều Eloquent event.

Một số event quan trọng:

Laravel cho phép Observer lắng nghe nhiều Eloquent event khác nhau, không chỉ created, updated và deleted.

6. creating và created

Đây là hai event rất dễ nhầm.

creating

Chạy trước khi record được lưu vào database.

public function creating(User $user): void
{
    //
}

created

Chạy sau khi record đã được tạo.

public function created(User $user): void
{
    //
}

Có thể hình dung:

User::create()
     │
     ▼
 creating
     │
     ▼
 INSERT DATABASE
     │
     ▼
 created

Ví dụ:

public function created(User $user): void
{
    logger("User {$user->id} đã được tạo");
}

Khi User được tạo:

User::create([
    'name' => 'Nguyễn Văn A',
    'email' => 'a@gmail.com',
    'password' => bcrypt('123456'),
]);

Observer sẽ tự động chạy:

created()

7. updating và updated

Tương tự:

public function updating(User $user): void
{
    //
}

chạy trước khi cập nhật.

Còn:

public function updated(User $user): void
{
    //
}

chạy sau khi cập nhật thành công.

Luồng:

$user->update(...)
        │
        ▼
    updating
        │
        ▼
 UPDATE DATABASE
        │
        ▼
     updated

Ví dụ:

public function updated(User $user): void
{
    logger("User {$user->id} đã được cập nhật");
}

8. deleting và deleted

Khi xóa Model:

$user->delete();

Laravel có thể kích hoạt:

deleting()

trước khi xóa và:

deleted()

sau khi xóa.

Ví dụ:

public function deleted(User $user): void
{
    logger("User {$user->id} đã bị xóa");
}

Điều này đặc biệt hữu ích khi cần xử lý dữ liệu liên quan.

9. Observer với Soft Delete

Trong bài 30 chúng ta đã học:

$user->delete();

với Soft Delete.

Khi sử dụng:

use SoftDeletes;

thì:

$user->delete();

không nhất thiết xóa record khỏi database.

Record sẽ được đánh dấu bằng:

deleted_at

Observer vẫn có thể theo dõi các event liên quan đến Model.

Ví dụ:

public function deleted(User $user): void
{
    logger("User {$user->id} đã được soft delete");
}

Khi restore:

$user->restore();

có thể xử lý:

public function restored(User $user): void
{
    logger("User {$user->id} đã được khôi phục");
}

10. Đăng ký Observer bằng ObservedBy

Một cách hiện đại là sử dụng attribute:

#[ObservedBy([UserObserver::class])]

Trong Model:

<?php

namespace App\Models;

use App\Observers\UserObserver;
use Illuminate\Database\Eloquent\Attributes\ObservedBy;
use Illuminate\Foundation\Auth\User as Authenticatable;

#[ObservedBy([UserObserver::class])]
class User extends Authenticatable
{
    //
}

Cách này giúp mối quan hệ giữa:

User
  ↓
UserObserver

được thể hiện ngay trên Model.

Laravel hỗ trợ ObservedBy để đăng ký Observer trực tiếp trên Model.

11. Đăng ký Observer bằng observe()

Một cách khác là đăng ký bằng:

User::observe(UserObserver::class);

Ví dụ trong AppServiceProvider:

<?php

namespace App\Providers;

use App\Models\User;
use App\Observers\UserObserver;
use Illuminate\Support\ServiceProvider;

class AppServiceProvider extends ServiceProvider
{
    public function boot(): void
    {
        User::observe(UserObserver::class);
    }
}

Laravel cũng hỗ trợ cách đăng ký Observer thông qua phương thức observe().

12. Nên dùng cách nào?

Trong Laravel hiện đại, có thể dùng:

#[ObservedBy([UserObserver::class])]

hoặc:

User::observe(UserObserver::class);

Với project học tập và Blog CMS của chúng ta, ObservedBy khá dễ hiểu vì Model thể hiện trực tiếp Observer của nó.

Ví dụ:

app/
├── Models/
│   └── User.php
│
└── Observers/
    └── UserObserver.php

Trong User.php:

#[ObservedBy([UserObserver::class])]
class User extends Authenticatable
{
    //
}

13. Ví dụ thực tế với Post

Trong Blog CMS của chúng ta có Model:

Post

Tạo Observer:

php artisan make:observer PostObserver --model=Post

Sau đó:

app/
├── Models/
│   └── Post.php
│
└── Observers/
    └── PostObserver.php

Observer:

<?php

namespace App\Observers;

use App\Models\Post;

class PostObserver
{
    public function created(Post $post): void
    {
        logger("Post {$post->id} đã được tạo");
    }

    public function updated(Post $post): void
    {
        logger("Post {$post->id} đã được cập nhật");
    }

    public function deleted(Post $post): void
    {
        logger("Post {$post->id} đã bị xóa");
    }
}

Đăng ký:

<?php

namespace App\Models;

use App\Observers\PostObserver;
use Illuminate\Database\Eloquent\Attributes\ObservedBy;
use Illuminate\Database\Eloquent\Model;

#[ObservedBy([PostObserver::class])]
class Post extends Model
{
    //
}

Bây giờ Controller chỉ cần:

$post = Post::create([
    'title' => 'Laravel Observer',
    'content' => 'Nội dung bài viết',
]);

Không cần gọi:

$postObserver->created($post);

Laravel tự xử lý Observer.

14. Observer giúp Controller gọn hơn

Không dùng Observer:

public function store(Request $request)
{
    $post = Post::create($request->validated());

    logger("Post {$post->id} đã được tạo");

    // xử lý thêm...

    return redirect()->route('posts.index');
}

Controller phải biết rất nhiều việc.

Có Observer:

public function store(Request $request)
{
    $post = Post::create($request->validated());

    return redirect()->route('posts.index');
}

Còn:

public function created(Post $post): void
{
    logger("Post {$post->id} đã được tạo");
}

được đưa vào:

PostObserver

Kết quả:

Controller
   │
   └── Xử lý Request + CRUD

Observer
   │
   └── Xử lý các phản ứng sau Model Event

Đây chính là một trong những lợi ích lớn nhất của Observer.

15. Observer không phải là Controller

Hai thành phần này có vai trò khác nhau.

Controller

Nhận HTTP Request:

Browser
   ↓
Route
   ↓
Controller
   ↓
Model

Observer

Phản ứng với sự kiện của Model:

Model
   ↓
Eloquent Event
   ↓
Observer

Ví dụ:

POST /posts
     │
     ▼
PostController
     │
     ▼
Post::create()
     │
     ▼
Post created event
     │
     ▼
PostObserver::created()

16. Một lưu ý quan trọng

Observer hoạt động với các thao tác Eloquent Model thông thường.

Ví dụ:

$post = Post::find(1);

$post->update([
    'title' => 'Tiêu đề mới',
]);

Observer của Model có thể nhận event tương ứng.

Nhưng khi thực hiện các thao tác query hàng loạt như:

Post::where('status', 'draft')
    ->update([
        'status' => 'published',
    ]);

không nên mặc định nghĩ rằng Observer sẽ nhận được từng Model như khi bạn gọi:

$post->update();

Lý do là thao tác mass update trực tiếp trên query không hydrate từng Model.

Vì vậy, khi cần Observer xử lý từng record, cần thiết kế thao tác dữ liệu phù hợp.

17. Observer và Transaction

Trong những ứng dụng thực tế, Observer đôi khi thực hiện công việc liên quan đến database.

Ví dụ:

Tạo Order
   │
   ├── Order Observer
   │
   └── Tạo dữ liệu liên quan

Nếu ứng dụng sử dụng database transaction, có trường hợp chúng ta muốn Observer chỉ thực hiện handler sau khi transaction commit thành công.

Laravel hỗ trợ ShouldHandleEventsAfterCommit cho Observer.

Ví dụ:

<?php

namespace App\Observers;

use App\Models\User;
use Illuminate\Contracts\Events\ShouldHandleEventsAfterCommit;

class UserObserver implements ShouldHandleEventsAfterCommit
{
    public function created(User $user): void
    {
        //
    }
}

Khi đó, nếu đang nằm trong transaction, event handler sẽ được xử lý sau khi transaction commit. Nếu không có transaction, handler thực hiện bình thường.

Đây là phần nâng cao; khi mới học Observer, chỉ cần hiểu nguyên tắc này là đủ.

18. Khi nào nên dùng Observer?

Observer phù hợp khi:

Model Event
     │
     ▼
Một hành động tự động

Ví dụ:

User

created
   ↓
Ghi log

Post

created
   ↓
Xử lý dữ liệu liên quan

Post

deleted
   ↓
Xử lý file ảnh

User

updated
   ↓
Ghi lịch sử thay đổi

Observer đặc biệt hữu ích khi logic này có thể xảy ra từ nhiều nơi khác nhau trong ứng dụng.

19. Khi nào không nên lạm dụng Observer?

Không nên biến Observer thành nơi chứa toàn bộ business logic của ứng dụng.

Ví dụ không nên có một Observer khổng lồ:

class PostObserver
{
    public function created(Post $post)
    {
        // 200 dòng code...
    }

    public function updated(Post $post)
    {
        // 300 dòng code...
    }

    public function deleted(Post $post)
    {
        // 250 dòng code...
    }
}

Khi logic quá phức tạp, nên tách sang:

Service
Job
Event / Listener

Đặc biệt, các tác vụ nặng như gửi email, xử lý ảnh lớn hoặc gọi API bên ngoài thường không nên nhét trực tiếp vào Observer.

Những nội dung này sẽ liên quan đến các bài sau trong khóa học:

Bài 34 — Event & Listener
Bài 35 — Queue
Bài 36 — Mail
Bài 37 — Notification

20. Observer trong Blog CMS

Với Blog CMS mà chúng ta đang xây dựng, có thể tổ chức:

Post
 │
 └── PostObserver
       │
       ├── created()
       ├── updated()
       ├── deleted()
       └── restored()

Ví dụ:

Tạo Post
   ↓
PostObserver
   ↓
Ghi Log

Xóa Post:

Xóa Post
   ↓
PostObserver
   ↓
Xử lý dữ liệu/file liên quan

Restore Post:

Restore Post
   ↓
PostObserver
   ↓
Xử lý sau khi khôi phục

Như vậy Controller không cần biết toàn bộ những việc phụ xảy ra sau mỗi thao tác.

21. Tóm tắt bài học

Observer là cơ chế giúp chúng ta theo dõi các Eloquent Model Event và đưa những xử lý tự động ra khỏi Controller.

Tạo Observer:

php artisan make:observer UserObserver --model=User

Các event thường gặp:

creating
created

updating
updated

deleting
deleted

restoring
restored

forceDeleted

Đăng ký bằng Attribute:

use App\Observers\UserObserver;
use Illuminate\Database\Eloquent\Attributes\ObservedBy;

#[ObservedBy([UserObserver::class])]
class User extends Authenticatable
{
    //
}

Hoặc:

User::observe(UserObserver::class);

Mô hình cần nhớ:

Controller
    │
    ▼
Eloquent Model
    │
    ▼
Model Event
    │
    ▼
Observer
    │
    ▼
Xử lý tự động

Observer không thay thế Controller.

Observer giúp chúng ta tách những hành động cần tự động thực hiện khi Model được tạo, cập nhật, xóa hoặc khôi phục.

Đây là bước quan trọng để Blog CMS bắt đầu có kiến trúc sạch hơn trước khi chuyển sang Bài 34 — Event & Listener.

Ghi nhớ

Controller thực hiện hành động.

Model lưu trữ và thao tác dữ liệu.

Observer phản ứng khi Model xảy ra sự kiện.

Laravel 12 hỗ trợ cả cách đăng ký Observer bằng ObservedBy và observe().

x0
quay về MỤC LỤC

Trong các bài trước, chúng ta thường viết Query trực tiếp trong Controller:

$users = User::where('is_active', true)
    ->where('role', 'user')
    ->latest()
    ->paginate(10);

Cách này hoàn toàn đúng.

Nhưng khi dự án lớn lên, những điều kiện truy vấn giống nhau sẽ xuất hiện ở rất nhiều Controller.

Ví dụ:

User::where('is_active', true)->get();

User::where('is_active', true)->latest()->get();

User::where('is_active', true)->paginate(10);

Lúc này chúng ta có thể đưa các điều kiện truy vấn thường dùng vào Scope.

Laravel 13 hỗ trợ hai loại chính:

• Local Scope

• Global Scope

Local Scope chỉ được sử dụng khi chúng ta chủ động gọi nó.

Global Scope tự động được áp dụng vào các query của Model. Laravel cũng sử dụng cơ chế Global Scope cho Soft Delete.

📑 MỤC LỤC

1. Scope là gì?
2. Local Scope là gì?
3. Tạo Local Scope đầu tiên
4. Vì sao phải dùng #[Scope]?
5. Sử dụng Local Scope
6. Local Scope với nhiều điều kiện
7. Có thể kết hợp nhiều Scope
8. Local Scope trong CRUD Users
9. Dynamic Local Scope
10. Dynamic Scope rất hữu ích cho Search
11. Scope cho Post
12. Scope cho Blog Homepage
13. Scope cho Category
14. Local Scope giúp Controller sạch hơn
15. Global Scope là gì?
16. Ví dụ Global Scope
17. Tạo Global Scope
18. Viết ActiveUserScope
19. Gắn Global Scope vào User
20. Global Scope hoạt động như thế nào?
21. Global Scope và Soft Delete
22. Bỏ Global Scope
23. Bỏ tất cả Global Scope
24. Anonymous Global Scope
25. Bỏ Anonymous Global Scope
26. Local Scope và Global Scope khác nhau
27. Khi nào nên dùng Local Scope?
28. Khi nào nên dùng Global Scope?
29. Không nên lạm dụng Global Scope
30. Scope trong dự án Blog CMS
31. Kết hợp Scope với Search
32. Scope giúp đọc code dễ hơn
33. Một User Model hoàn chỉnh
34. Scope không thay thế Query Builder
35. Scope và Controller
36. Tóm tắt Local Scope
    
37. Tóm tắt Global Scope
38. Bài tập thực hành
39. Ghi nhớ Bài 32
    

1. Scope là gì?

Có thể hiểu đơn giản:

Scope
   │
   ├── Local Scope
   │       ↓
   │   Chủ động gọi
   │
   └── Global Scope
           ↓
      Tự động áp dụng

Scope giúp chúng ta đóng gói những điều kiện truy vấn thường xuyên sử dụng vào Model.

Thay vì viết:

User::where('is_active', true)->get();

nhiều lần, chúng ta có thể tạo:

User::active()->get();

Code sẽ ngắn và dễ đọc hơn.

2. Local Scope là gì?

Local Scope là một nhóm điều kiện Query được định nghĩa trong Model và chỉ được áp dụng khi chúng ta gọi Scope đó.

Ví dụ:

User::active()->get();

Ở đây:

active()
   ↓
Local Scope
   ↓
where('is_active', true)

Nếu không gọi:

User::active()

thì điều kiện đó không được áp dụng.

Laravel 13 định nghĩa Local Scope bằng attribute #[Scope].

3. Tạo Local Scope đầu tiên

Mở:

app/Models/User.php

Thêm:

use Illuminate\Database\Eloquent\Attributes\Scope;
use Illuminate\Database\Eloquent\Builder;

Sau đó tạo Scope:

#[Scope]
protected function active(Builder $query): void
{
    $query->where('is_active', true);
}

Bây giờ có thể sử dụng:

$users = User::active()->get();

Laravel sẽ thêm điều kiện:

where is_active = 1

vào Query.

4. Vì sao phải dùng #[Scope]?

Đây là điểm quan trọng khi học Laravel 13.

Cách hiện đại:

#[Scope]
protected function active(Builder $query): void
{
    $query->where('is_active', true);
}

Laravel 13 sử dụng Illuminate\Database\Eloquent\Attributes\Scope để đánh dấu method là Local Scope.

Trong các phiên bản Laravel cũ, chúng ta thường gặp cú pháp:

public function scopeActive($query)
{
    return $query->where('is_active', true);
}

Cú pháp cũ có thể xuất hiện trong nhiều tutorial trên Internet, nhưng trong khóa học Laravel 13 này, chúng ta ưu tiên cú pháp hiện đại.

5. Sử dụng Local Scope

Sau khi có:

#[Scope]
protected function active(Builder $query): void
{
    $query->where('is_active', true);
}

Controller có thể viết:

$users = User::active()->get();

Thay vì:

$users = User::where('is_active', true)->get();

Hai cách cho cùng mục đích.

Nhưng Scope có ưu điểm là điều kiện:

where('is_active', true)

được đặt trong Model và có thể tái sử dụng.

6. Local Scope với nhiều điều kiện

Ví dụ chúng ta thường xuyên cần User:

role = user
is_active = true

Có thể tạo:

#[Scope]
protected function normalUsers(Builder $query): void
{
    $query
        ->where('role', 'user')
        ->where('is_active', true);
}

Sau đó:

$users = User::normalUsers()->get();

Controller không cần biết chi tiết điều kiện bên trong.

7. Có thể kết hợp nhiều Scope

Đây là điểm rất mạnh của Local Scope.

Tạo:

#[Scope]
protected function active(Builder $query): void
{
    $query->where('is_active', true);
}

và:

#[Scope]
protected function admin(Builder $query): void
{
    $query->where('role', 'admin');
}

Có thể viết:

$users = User::active()
    ->admin()
    ->get();

Laravel sẽ kết hợp các điều kiện.

Có thể hình dung:

User
 │
 ├── active()
 │      ↓
 │   is_active = 1
 │
 └── admin()
        ↓
     role = admin

Kết quả tương đương:

where is_active = 1
and role = 'admin'

Laravel cho phép chain nhiều Local Scope với nhau.

8. Local Scope trong CRUD Users

Trong dự án Blog CMS của khóa học, chúng ta có:

users
────────────────────────────
id
name
email
role
is_active
created_at
updated_at

Chúng ta có thể tạo các Scope:

active()
inactive()
admin()
editor()
user()

Sau đó Controller rất dễ đọc.

Ví dụ:

$users = User::active()
    ->latest()
    ->paginate(10);

Hoặc:

$users = User::admin()
    ->latest()
    ->paginate(10);

Hoặc:

$users = User::active()
    ->admin()
    ->latest()
    ->paginate(10);

9. Dynamic Local Scope

Không phải Scope nào cũng cố định.

Ví dụ chúng ta muốn tìm User theo Role.

Thay vì tạo:

admin()
editor()
user()

chúng ta có thể tạo một Scope nhận tham số.

#[Scope]
protected function role(Builder $query, string $role): void
{
    $query->where('role', $role);
}

Sử dụng:

User::role('admin')->get();

hoặc:

User::role('editor')->get();

hoặc:

User::role('user')->get();

Laravel gọi đây là Dynamic Scopes. Các tham số của Scope được khai báo sau $query.

10. Dynamic Scope rất hữu ích cho Search

Ví dụ:

#[Scope]
protected function role(Builder $query, string $role): void
{
    $query->where('role', $role);
}

Trong Controller:

$users = User::role($request->role)
    ->latest()
    ->paginate(10);

Chúng ta có thể xây dựng:

Dashboard
      │
      ▼
Filter Role
      │
      ├── admin
      ├── editor
      └── user
             │
             ▼
        User::role()
             │
             ▼
          Database

Đây là cách rất phù hợp cho chức năng Filter Users.

11. Scope cho Post

Không chỉ User.

Ví dụ Model Post.

Bảng:

posts
────────────────────────
id
title
content
status
category_id
user_id
created_at
updated_at

Chúng ta thường xuyên cần:

published
draft
hidden

Có thể tạo:

#[Scope]
protected function published(Builder $query): void
{
    $query->where('status', 'published');
}

và:

#[Scope]
protected function draft(Builder $query): void
{
    $query->where('status', 'draft');
}

Sau đó:

Post::published()->latest()->get();

hoặc:

Post::draft()->latest()->get();

Chú ý: nếu dùng Datatables để phân trang thì không dùng được.

12. Scope cho Blog Homepage

Trang chủ Blog chỉ cần bài viết đã Published.

Thay vì:

$posts = Post::where('status', 'published')
    ->latest()
    ->paginate(10);

Có thể viết:

$posts = Post::published()
    ->latest()
    ->paginate(10);

Nhìn vào Controller, chúng ta lập tức hiểu:

Lấy những bài viết đã xuất bản.

13. Scope cho Category(---)

Ví dụ chúng ta có:

categories
────────────────────
id
name
is_active

Tạo:

#[Scope]
protected function active(Builder $query): void
{
    $query->where('is_active', true);
}

Sau đó:

$categories = Category::active()->get();

Rất dễ đọc.

14. Local Scope giúp Controller sạch hơn

Không có Scope:

$posts = Post::where('status', 'published')
    ->whereNotNull('category_id')
    ->latest()
    ->paginate(10);

Có Scope:

$posts = Post::published()
    ->withCategory()
    ->latest()
    ->paginate(10);

Controller trở thành nơi điều phối nghiệp vụ, thay vì chứa quá nhiều điều kiện Query.

15. Global Scope là gì?

Khác với Local Scope.

Local Scope:

Chỉ chạy khi gọi

Global Scope:

Tự động chạy

Ví dụ:

User::all()

bình thường lấy tất cả User.

Nếu User có Global Scope:

User::all()
      │
      ▼
Global Scope
      │
      ▼
Tự động thêm điều kiện

Laravel sẽ tự động áp dụng điều kiện đó vào Query.

16. Ví dụ Global Scope

Giả sử chúng ta muốn hệ thống luôn luôn chỉ lấy User đang hoạt động.

Điều kiện:

where('is_active', true)

Nếu dùng Local Scope:

User::active()->get();

thì chúng ta phải nhớ gọi:

active()

Nhưng nếu dùng Global Scope:

User::all();

Laravel tự động thêm:

is_active = true

Đây chính là khác biệt quan trọng nhất.

17. Tạo Global Scope

Laravel 13 có thể tạo Scope class bằng Artisan:

php artisan make:scope ActiveUserScope

Laravel sẽ tạo Scope trong:

app/Models/Scopes

Đây là vị trí mặc định được Laravel sử dụng khi tạo Global Scope bằng Artisan.

18. Viết ActiveUserScope

File:

app/Models/Scopes/ActiveUserScope.php

Nội dung:

<?php

namespace App\Models\Scopes;

use Illuminate\Database\Eloquent\Builder;
use Illuminate\Database\Eloquent\Model;
use Illuminate\Database\Eloquent\Scope;

class ActiveUserScope implements Scope
{
    public function apply(
        Builder $builder,
        Model $model
    ): void {
        $builder->where('is_active', true);
    }
}

Scope class cần triển khai:

Illuminate\Database\Eloquent\Scope

và phương thức:

apply()

sẽ thêm điều kiện vào Query.

19. Gắn Global Scope vào User

Laravel 13 hỗ trợ attribute #[ScopedBy].

Trong:

app/Models/User.php

thêm:

use App\Models\Scopes\ActiveUserScope;
use Illuminate\Database\Eloquent\Attributes\ScopedBy;

Sau đó:

#[ScopedBy([ActiveUserScope::class])]
class User extends Authenticatable
{
    //
}

Bây giờ:

User::all();

sẽ tự động áp dụng:

is_active = true

Laravel 13 hỗ trợ ScopedBy để khai báo Global Scope trực tiếp trên Model.

20. Global Scope hoạt động như thế nào?

Giả sử database:

users
────────────────────────────
id | name | is_active
────────────────────────────
1  | A    | 1
2  | B    | 0
3  | C    | 1
4  | D    | 0

Khi:

User::all();

Global Scope sẽ tự động thêm:

is_active = true

Kết quả:

1 | A | 1
3 | C | 1

User:

2 | B | 0
4 | D | 0

không xuất hiện.

21. Global Scope và Soft Delete

Đây là ví dụ rất dễ hiểu vì chúng ta vừa học Soft Delete ở Bài 30.

Khi Model sử dụng:

use SoftDeletes;

Laravel không đơn giản chỉ thay đổi cách delete() hoạt động.

Laravel còn sử dụng Global Scope để mặc định loại các record đã Soft Delete khỏi kết quả Query.

Ví dụ:

users
────────────────────────────
id | name | deleted_at
────────────────────────────
1  | A    | NULL
2  | B    | 2026-08-20
3  | C    | NULL

Khi:

User::all();

kết quả mặc định:

A
C

User B không xuất hiện.

22. Bỏ Global Scope

Đôi khi chúng ta cần lấy cả dữ liệu bị Global Scope loại bỏ.

Laravel cung cấp:

withoutGlobalScope()

Ví dụ:

User::withoutGlobalScope(
    ActiveUserScope::class
)->get();

Lúc này Global Scope:

ActiveUserScope

sẽ không được áp dụng cho Query đó.

23. Bỏ tất cả Global Scope

Nếu muốn bỏ toàn bộ Global Scope:

User::withoutGlobalScopes()->get();

Có thể hiểu:

User::all()
     │
     ▼
Global Scopes
     │
     ▼
Áp dụng

User::withoutGlobalScopes()
     │
     ▼
Bỏ Global Scopes

Laravel 13 cũng hỗ trợ withoutGlobalScopes([...]) để chỉ bỏ một số Scope cụ thể.

24. Anonymous Global Scope

Nếu Scope rất đơn giản, không nhất thiết phải tạo một class riêng.

Có thể khai báo trực tiếp trong Model:

protected static function booted(): void
{
    static::addGlobalScope('active', function (Builder $builder) {
        $builder->where('is_active', true);
    });
}

Khi đó:

User::all();

vẫn tự động thêm:

is_active = true

Laravel hỗ trợ Anonymous Global Scope thông qua Closure.

25. Bỏ Anonymous Global Scope

Vì chúng ta đặt tên:

active

nên có thể bỏ Scope bằng:

User::withoutGlobalScope('active')->get();

Tên:

active

phải giống tên đã đăng ký trong:

addGlobalScope()

26. Local Scope và Global Scope khác nhau

Có thể nhớ:

LOCAL
↓
Tôi muốn thì tôi gọi

GLOBAL
↓
Laravel tự động gọi

27. Khi nào nên dùng Local Scope?

Local Scope phù hợp khi điều kiện:

• Được sử dụng nhiều lần.

• Không phải Query nào cũng cần.

• Có ý nghĩa rõ ràng.

• Giúp Controller dễ đọc.

Ví dụ:

active()
published()
draft()
admin()
editor()
popular()
recent()
role()

Đây là trường hợp sử dụng phổ biến nhất.

28. Khi nào nên dùng Global Scope?

Global Scope phù hợp với những quy tắc mà Model gần như luôn luôn phải tuân thủ.

Ví dụ:

Chỉ lấy dữ liệu active
Chỉ lấy dữ liệu thuộc tenant hiện tại
Chỉ lấy dữ liệu của một cửa hàng
Soft Delete

Nhưng cần cẩn thận.

Global Scope có thể khiến Developer mới khó hiểu:

User::all();

nhưng database không trả về tất cả record.

Lý do là phía sau Query đang có Global Scope.

29. Không nên lạm dụng Global Scope

Đây là nguyên tắc rất quan trọng.

Nếu chúng ta tạo quá nhiều Global Scope:

User
 ├── ActiveScope
 ├── RoleScope
 ├── CountryScope
 ├── DepartmentScope
 ├── PermissionScope
 └── ...

một Query đơn giản:

User::all();

có thể trở nên rất khó đoán.

Vì vậy:

Local Scope nên là lựa chọn mặc định khi chỉ muốn tái sử dụng Query.

Global Scope chỉ nên dùng khi quy tắc đó thực sự cần áp dụng mặc định.

30. Scope trong dự án Blog CMS

Với dự án chúng ta đang xây dựng, có thể tổ chức như sau:

User
├── active()
├── role()
└── admin()

Post
├── published()
├── draft()
├── hidden()
└── category()

Category
└── active()

Ví dụ trang quản trị:

$users = User::active()
    ->latest()
    ->paginate(10);

Trang Blog:

$posts = Post::published()
    ->latest()
    ->paginate(10);

Trang Draft:

$posts = Post::draft()
    ->latest()
    ->paginate(10);

Code rất dễ đọc.

31. Kết hợp Scope với Search

Ví dụ trang Users có:

Search
Role
Status
Pagination

Chúng ta có thể xây dựng:

$users = User::query()
    ->active()
    ->role($request->role)
    ->latest()
    ->paginate(10);

Nếu cần thêm Search:

$users = User::query()
    ->active()
    ->role($request->role)
    ->search($request->search)
    ->latest()
    ->paginate(10);

Khi đó Model trở thành nơi chứa những Query có thể tái sử dụng.

32. Scope giúp đọc code dễ hơn

So sánh:

$posts = Post::where('status', 'published')
    ->whereNotNull('category_id')
    ->where('is_active', true)
    ->orderByDesc('created_at')
    ->paginate(10);

với:

$posts = Post::published()
    ->withCategory()
    ->active()
    ->latest()
    ->paginate(10);

Cách thứ hai gần giống ngôn ngữ tự nhiên hơn:

Lấy Post
→ đã Published
→ có Category
→ đang Active
→ mới nhất
→ phân trang

Đó chính là giá trị lớn của Scope.

33. Một User Model hoàn chỉnh

Ví dụ:

<?php

namespace App\Models;

use Illuminate\Database\Eloquent\Attributes\Scope;
use Illuminate\Database\Eloquent\Builder;
use Illuminate\Foundation\Auth\User as Authenticatable;

class User extends Authenticatable
{
    #[Scope]
    protected function active(Builder $query): void
    {
        $query->where('is_active', true);
    }

    #[Scope]
    protected function role(
        Builder $query,
        string $role
    ): void {
        $query->where('role', $role);
    }

    #[Scope]
    protected function admin(Builder $query): void
    {
        $query->where('role', 'admin');
    }
}

Controller:

$users = User::active()
    ->role('editor')
    ->latest()
    ->paginate(10);

Hoặc:

$admins = User::active()
    ->admin()
    ->latest()
    ->paginate(10);

34. Scope không thay thế Query Builder

Scope chỉ là cách đóng gói Query thường dùng.

Chúng ta vẫn có thể sử dụng:

where()

orderBy()

latest()

with()

paginate()

Ví dụ:

Post::published()
    ->where('category_id', 5)
    ->with('user')
    ->latest()
    ->paginate(10);

Scope và Query Builder có thể kết hợp với nhau.

35. Scope và Controller

Một nguyên tắc tốt:

MODEL
↓
Quy tắc truy vấn có thể tái sử dụng

CONTROLLER
↓
Điều phối Request → Query → View

Không nên biến Controller thành một nơi chứa hàng trăm dòng:

where()
where()
where()
where()
where()

nếu những điều kiện đó được sử dụng lặp lại nhiều lần.

Đưa chúng vào Scope sẽ giúp source dễ bảo trì hơn.

36. Tóm tắt Local Scope

Local Scope:

#[Scope]
protected function active(Builder $query): void
{
    $query->where('is_active', true);
}

Sử dụng:

User::active()->get();

Dynamic Scope:

#[Scope]
protected function role(
    Builder $query,
    string $role
): void {
    $query->where('role', $role);
}

Sử dụng:

User::role('admin')->get();

37. Tóm tắt Global Scope

Tạo:

php artisan make:scope ActiveUserScope

Scope:

class ActiveUserScope implements Scope
{
    public function apply(
        Builder $builder,
        Model $model
    ): void {
        $builder->where('is_active', true);
    }
}

Gắn vào Model:

#[ScopedBy([ActiveUserScope::class])]
class User extends Authenticatable
{
    //
}

Bây giờ:

User::all();

tự động áp dụng Scope.

Muốn bỏ:

User::withoutGlobalScope(
    ActiveUserScope::class
)->get();

38. Bài tập thực hành

Bài tập 1 — Active User

Tạo Local Scope:

active()

để lấy User:

is_active = 1

Sau đó sử dụng:

User::active()->get();

Bài tập 2 — Role

Tạo Dynamic Scope:

role()

Sử dụng:

User::role('admin')->get();

và:

User::role('editor')->get();

Bài tập 3 — Published Post

Trong Post Model tạo:

published()

để lấy:

status = published

Sau đó:

Post::published()
    ->latest()
    ->paginate(10);

Bài tập 4 — Draft Post

Tạo:

draft()

để lấy:

status = draft

Sử dụng:

Post::draft()->get();

Bài tập 5 — Kết hợp Scope

Viết Query:

User
→ active
→ role = editor
→ mới nhất
→ paginate 10

Kết quả mong muốn:

User::active()
    ->role('editor')
    ->latest()
    ->paginate(10);

🎯 GHI NHỚ BÀI 32

SCOPE
│
├── LOCAL SCOPE
│     │
│     ├── #[Scope]
│     ├── Chủ động gọi
│     ├── Có thể chain
│     └── Có thể nhận tham số
│
└── GLOBAL SCOPE
      │
      ├── Tự động áp dụng
      ├── #[ScopedBy]
      ├── Có thể dùng Scope class
      └── Có thể bỏ bằng withoutGlobalScope()

Cách nhớ đơn giản nhất:

Local Scope
→ "Tôi gọi thì nó chạy."

Global Scope
→ "Nó tự chạy."

Accessor
→ "Đọc dữ liệu thì xử lý."

Mutator
→ "Ghi dữ liệu thì xử lý."

Scope
→ "Query thường dùng thì đóng gói."

Sau Bài 32, chúng ta đã có thể đưa những điều kiện Query lặp lại ra khỏi Controller và tổ chức chúng ngay trong Eloquent Model.

Đây là nền tảng rất quan trọng trước khi bước sang:

📘 Bài 33 — Observer

Ở bài tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu cách Laravel tự động thực hiện một hành động khi Model xảy ra các sự kiện như:

creating
created
updating
updated
deleting
deleted
restored

và xây dựng UserObserver / PostObserver cho dự án Blog CMS.

x0
quay về MỤC LỤC

Trong các bài CRUD trước, chúng ta đã làm việc trực tiếp với dữ liệu:

$user->name
$user->email
$user->role

Nhưng trong dự án thực tế, đôi khi chúng ta muốn biến đổi dữ liệu trước khi hiển thị hoặc xử lý dữ liệu trước khi lưu vào database.

Ví dụ:

• Database lưu nguyen van a

• Website muốn hiển thị Nguyen Van A

Hoặc:

• Người dùng nhập NGUYEN VAN A

• Database chỉ lưu nguyen van a

Đây chính là lúc Accessor và Mutator phát huy tác dụng.

Laravel 13 sử dụng cách khai báo hiện đại thông qua Illuminate\Database\Eloquent\Casts\Attribute.

📑 MỤC LỤC

1. Accessor & Mutator là gì?

2. Ví dụ thực tế

3. Attribute trong Laravel 13

4. Tạo Accessor cho User

5. Accessor hoạt động như thế nào?

6. Mutator là gì?

7. Kết hợp Accessor và Mutator

8. Ví dụ với Email

9. Accessor cho dữ liệu tính toán

10. Tại sao cần $attributes?

11. Hiển thị Accessor trong Blade

12. Accessor không phải là column database

13. Đưa Accessor vào JSON

14. Một ví dụ thực tế với User

15. Accessor cho Role

16. Accessor và Mutator khác $casts như thế nào?

17. Khi nào dùng Accessor?

18. Khi nào dùng Mutator?

19. Accessor & Mutator trong CRUD

20. Không nên nhồi mọi thứ vào Accessor

21. Accessor & Mutator hiện đại

22. Ví dụ hoàn chỉnh cho User Model

23. Kết quả

24. Tóm tắt

25. Bài tập thực hành

26. 🎯 Ghi nhớ Bài 31

1. Accessor & Mutator là gì?

Có thể hiểu đơn giản:

                    ELOQUENT MODEL
                          │
             ┌────────────┴────────────┐
             │                         │
        ACCESSOR                    MUTATOR
             │                         │
      Database → PHP            PHP → Database
             │                         │
        Khi đọc dữ liệu           Khi ghi dữ liệu
             │                         │
             ▼                         ▼
       Biến đổi để hiển thị      Biến đổi trước khi lưu

Accessor

Accessor dùng để thay đổi giá trị khi chúng ta lấy dữ liệu ra.

Database
   ↓
Accessor
   ↓
PHP / Blade

Mutator

Mutator dùng để thay đổi giá trị khi chúng ta gán dữ liệu vào Model.

PHP / Form
   ↓
Mutator
   ↓
Database

2. Ví dụ thực tế

Giả sử bảng users có:

id | name
1  | nguyen van a
2  | tran van b
3  | le van c

Khi hiển thị trên website, chúng ta muốn:

Nguyen Van A
Tran Van B
Le Van C

Thay vì phải viết:

ucwords($user->name)

ở rất nhiều nơi:

{{ ucwords($user->name) }}

Chúng ta có thể xử lý ngay trong Model bằng Accessor.

Khi đó Blade chỉ cần:

{{ $user->name }}

Eloquent sẽ tự động xử lý giá trị khi đọc thuộc tính.

3. Attribute trong Laravel 13

Trong Laravel hiện đại, chúng ta sử dụng:

use Illuminate\Database\Eloquent\Casts\Attribute;

Sau đó định nghĩa một method trong Model:

protected function name(): Attribute
{
    return Attribute::make(
        get: fn (string $value) => ucwords($value),
    );
}

Đây là cách khai báo Accessor hiện đại được Laravel hỗ trợ.

4. Tạo Accessor cho User

Mở:

app/Models/User.php

Ví dụ:

<?php

namespace App\Models;

use Illuminate\Database\Eloquent\Casts\Attribute;
use Illuminate\Foundation\Auth\User as Authenticatable;

class User extends Authenticatable
{
    protected function name(): Attribute
    {
        return Attribute::make(
            get: fn (string $value) => ucwords($value),
        );
    }
}

Bây giờ database có:

nguyen van a

Nhưng:

$user->name

sẽ trả về:

Nguyen Van A

Trong Blade:

{{ $user->name }}

cũng sẽ hiển thị:

Nguyen Van A

5. Accessor hoạt động như thế nào?

Khi chúng ta viết:

$user->name

Eloquent nhìn thấy Accessor:

protected function name(): Attribute

và thực hiện phần:

get: fn (string $value) => ucwords($value)

Có thể hình dung:

Database
────────────────────
name = "nguyen van a"
          │
          ▼
      Accessor
          │
          ▼
      ucwords()
          │
          ▼
"Nguyen Van A"

Điều quan trọng:

Accessor không thay đổi dữ liệu trong database.

Database vẫn là:

nguyen van a

Chỉ khi lấy dữ liệu ra thì nó mới được biến đổi.

6. Mutator là gì?

Mutator hoạt động theo chiều ngược lại.

Ví dụ người dùng nhập:

   NGUYEN VAN A

Chúng ta muốn database lưu:

nguyen van a

Có thể sử dụng:

protected function name(): Attribute
{
    return Attribute::make(
        set: fn (string $value) => strtolower(trim($value)),
    );
}

Khi thực hiện:

$user->name = '   NGUYEN VAN A   ';

Mutator sẽ xử lý:

"   NGUYEN VAN A   "
          │
          ▼
        trim()
          │
          ▼
"NGUYEN VAN A"
          │
          ▼
      strtolower()
          │
          ▼
"nguyen van a"
          │
          ▼
      Database

Laravel gọi Mutator khi giá trị thuộc tính được gán.

7. Kết hợp Accessor và Mutator

Đây mới là cách sử dụng rất hay.

Chúng ta có thể vừa xử lý khi ghi vừa xử lý khi đọc.

protected function name(): Attribute
{
    return Attribute::make(
        get: fn (string $value) => ucwords($value),

        set: fn (string $value) => strtolower(trim($value)),
    );
}

Khi lưu:

$user->name = '   NGUYEN VAN A   ';

Database:

nguyen van a

Khi đọc:

$user->name

Kết quả:

Nguyen Van A

Như vậy:

              User nhập dữ liệu
                     │
                     ▼
                 MUTATOR
                     │
                     ▼
              Database
              "nguyen van a"
                     │
                     ▼
                 ACCESSOR
                     │
                     ▼
              "Nguyen Van A"
                     │
                     ▼
                 Website

8. Ví dụ với Email

Một trường hợp rất thực tế là email.

Người dùng có thể nhập:

   ADMIN@GMAIL.COM

Chúng ta muốn database lưu:

admin@gmail.com

Có thể viết:

protected function email(): Attribute
{
    return Attribute::make(
        set: fn (string $value) => strtolower(trim($value)),
    );
}

Khi:

$user->email = ' ADMIN@GMAIL.COM ';

Database sẽ nhận:

admin@gmail.com

Điều này giúp dữ liệu trong hệ thống thống nhất hơn.

9. Accessor cho dữ liệu tính toán

Accessor không nhất thiết phải xử lý một column có sẵn.

Chúng ta có thể tạo ra một thuộc tính ảo.

Ví dụ User có:

first_name
last_name

Database:

first_name = Nguyễn
last_name  = Văn A

Chúng ta muốn:

$user->full_name

trả về:

Nguyễn Văn A

Có thể viết:

protected function fullName(): Attribute
{
    return Attribute::make(
        get: fn ($value, array $attributes) =>
            $attributes['first_name'] . ' ' . $attributes['last_name'],
    );
}

Sau đó:

{{ $user->full_name }}

Laravel sẽ trả về:

Nguyễn Văn A

full_name không cần tồn tại trong database.

10. Tại sao cần $attributes?

Trong Accessor:

get: fn ($value, array $attributes) => ...

Laravel cung cấp:

$attributes

chứa các giá trị gốc của Model.

Ví dụ:

$attributes['first_name']
$attributes['last_name']

Do đó chúng ta có thể tạo dữ liệu mới từ nhiều column.

Ví dụ:

protected function fullName(): Attribute
{
    return Attribute::make(
        get: fn ($value, array $attributes) =>
            trim(
                $attributes['first_name'] . ' ' .
                $attributes['last_name']
            ),
    );
}

11. Hiển thị Accessor trong Blade

Sau khi định nghĩa:

protected function fullName(): Attribute
{
    return Attribute::make(
        get: fn ($value, array $attributes) =>
            $attributes['first_name'] . ' ' .
            $attributes['last_name'],
    );
}

Trong Blade:

<h2>{{ $user->full_name }}</h2>

Không cần:

<h2>
    {{ $user->first_name }}
    {{ $user->last_name }}
</h2>

Model sẽ chịu trách nhiệm xử lý dữ liệu.

12. Accessor không phải là column database

Ví dụ:

protected function fullName(): Attribute
{
    return Attribute::make(
        get: fn ($value, array $attributes) =>
            $attributes['first_name'] . ' ' .
            $attributes['last_name'],
    );
}

Chúng ta có:

$user->full_name

nhưng bảng users không nhất thiết phải có:

full_name

Đây là computed attribute.

Database
──────────────────────
first_name
last_name

        │
        ▼

      Accessor

        │
        ▼

    full_name

Rất hữu ích khi xây dựng API hoặc giao diện.

13. Đưa Accessor vào JSON

Mặc định, một Accessor tính toán không nhất thiết xuất hiện trong kết quả toArray() hoặc JSON.

Ví dụ:

return $user->toArray();

Nếu muốn thêm thuộc tính:

full_name

vào dữ liệu JSON/array, Laravel 13 hỗ trợ khai báo #[Appends(...)].

Ví dụ:

use Illuminate\Database\Eloquent\Attributes\Appends;

#[Appends(['full_name'])]
class User extends Authenticatable
{
    protected function fullName(): Attribute
    {
        return Attribute::make(
            get: fn ($value, array $attributes) =>
                $attributes['first_name'] . ' ' .
                $attributes['last_name'],
        );
    }
}

Khi chuyển Model sang JSON, full_name sẽ được thêm vào.

14. Một ví dụ thực tế với User

Giả sử users có:

name
email
role
is_active

Chúng ta có thể tạo Accessor cho trạng thái:

protected function statusText(): Attribute
{
    return Attribute::make(
        get: fn ($value, array $attributes) =>
            $attributes['is_active']
                ? 'Đang hoạt động'
                : 'Đã khóa',
    );
}

Trong Blade:

{{ $user->status_text }}

Nếu:

is_active = 1

sẽ hiển thị:

Đang hoạt động

Nếu:

is_active = 0

sẽ hiển thị:

Đã khóa

15. Accessor cho Role

Chúng ta cũng có thể biến:

admin
user
editor

thành:

Quản trị viên
Người dùng
Biên tập viên

Ví dụ:

protected function roleText(): Attribute
{
    return Attribute::make(
        get: fn ($value, array $attributes) => match ($attributes['role']) {
            'admin' => 'Quản trị viên',
            'editor' => 'Biên tập viên',
            'user' => 'Người dùng',
            default => 'Không xác định',
        },
    );
}

Blade:

{{ $user->role_text }}

Kết quả:

admin  → Quản trị viên
editor → Biên tập viên
user   → Người dùng

16. Accessor và Mutator khác $casts như thế nào?

Đây là điểm rất quan trọng.

Laravel có một cơ chế khác là Attribute Casting.

Ví dụ:

protected function casts(): array
{
    return [
        'is_active' => 'boolean',
    ];
}

Khi đó:

$user->is_active

sẽ được chuyển thành kiểu:

true

hoặc:

false

Laravel cung cấp rất nhiều kiểu cast như:

boolean
integer
string
array
json
date
datetime
decimal
encrypted
hashed
enum

và nhiều kiểu khác.

17. Khi nào dùng Accessor?

Dùng Accessor khi cần:

Database
    ↓
Biến đổi
    ↓
Hiển thị / sử dụng

Ví dụ:

name
full_name
role_text
status_text
price_formatted
avatar_url

Ví dụ:

$user->status_text

hoặc:

$post->formatted_price

18. Khi nào dùng Mutator?

Dùng Mutator khi muốn chuẩn hóa dữ liệu trước khi lưu.

Ví dụ:

trim()
strtolower()
strtoupper()
chuẩn hóa dữ liệu

Ví dụ:

protected function email(): Attribute
{
    return Attribute::make(
        set: fn (string $value) => strtolower(trim($value)),
    );
}

Khi người dùng nhập:

 ADMIN@GMAIL.COM

Database lưu:

admin@gmail.com

19. Accessor & Mutator trong CRUD

Trong CRUD Users ở Bài 28, Controller có thể vẫn rất đơn giản:

$user->update($request->validated());

Không cần xử lý:

trim()
strtolower()
ucwords()

trong Controller nếu những quy tắc đó thuộc về Model.

Ví dụ:

$user->email = $request->email;

Mutator tự xử lý:

trim()
strtolower()

Sau đó:

$user->save();

Điều này giúp Controller sạch hơn.

20. Không nên nhồi mọi thứ vào Accessor

Accessor rất tiện nhưng không nên lạm dụng.

Ví dụ không nên đưa những logic quá nặng:

protected function something(): Attribute
{
    return Attribute::make(
        get: fn () => DB::table(...)->get(...),
    );
}

Nếu Accessor thực hiện query database phức tạp, khi hiển thị danh sách hàng trăm User có thể gây ra vấn đề hiệu năng.

Accessor nên ưu tiên:

Xử lý đơn giản
Tính toán đơn giản
Format dữ liệu
Tạo giá trị hiển thị

21. Accessor & Mutator hiện đại

Trong Laravel hiện đại, chúng ta ưu tiên:

protected function name(): Attribute
{
    return Attribute::make(
        get: fn (string $value) => ucwords($value),
        set: fn (string $value) => strtolower(trim($value)),
    );
}

Thay vì kiểu cú pháp cũ:

public function getNameAttribute($value)
{
    return ucwords($value);
}

public function setNameAttribute($value)
{
    $this->attributes['name'] = strtolower(trim($value));
}

Cú pháp Attribute::make() rõ ràng hơn và phù hợp với Laravel hiện đại.

22. Ví dụ hoàn chỉnh cho User Model

Một Model có thể viết:

<?php

namespace App\Models;

use Illuminate\Database\Eloquent\Casts\Attribute;
use Illuminate\Foundation\Auth\User as Authenticatable;

class User extends Authenticatable
{
    protected $fillable = [
        'name',
        'email',
        'role',
        'is_active',
    ];

    protected function name(): Attribute
    {
        return Attribute::make(
            get: fn (string $value) => ucwords($value),

            set: fn (string $value) =>
                strtolower(trim($value)),
        );
    }

    protected function email(): Attribute
    {
        return Attribute::make(
            set: fn (string $value) =>
                strtolower(trim($value)),
        );
    }

    protected function roleText(): Attribute
    {
        return Attribute::make(
            get: fn ($value, array $attributes) => match ($attributes['role']) {
                'admin' => 'Quản trị viên',
                'editor' => 'Biên tập viên',
                'user' => 'Người dùng',
                default => 'Không xác định',
            },
        );
    }

    protected function statusText(): Attribute
    {
        return Attribute::make(
            get: fn ($value, array $attributes) =>
                $attributes['is_active']
                    ? 'Đang hoạt động'
                    : 'Đã khóa',
        );
    }
}

Trong Blade:

{{ $user->name }}

{{ $user->email }}

{{ $user->role_text }}

{{ $user->status_text }}

23. Kết quả

Giả sử database:

name          = "nguyen van a"
email         = " ADMIN@GMAIL.COM "
role          = "admin"
is_active     = 1

Khi đọc:

$user->name

Kết quả:

Nguyen Van A

Khi đọc:

$user->email

Kết quả:

 ADMIN@GMAIL.COM 

Nếu chỉ khai báo Mutator cho email thì dữ liệu sẽ được chuẩn hóa khi lưu. Sau khi lưu, giá trị database sẽ là:

admin@gmail.com

Role:

$user->role_text

Kết quả:

Quản trị viên

Status:

$user->status_text

Kết quả:

Đang hoạt động

24. Tóm tắt

Có thể nhớ Accessor và Mutator bằng một câu:

ACCESSOR = Đọc dữ liệu → biến đổi → sử dụng
MUTATOR = Ghi dữ liệu → biến đổi → lưu

Ví dụ:

                 MODEL
                   │
       ┌───────────┴───────────┐
       │                       │
     ACCESSOR               MUTATOR
       │                       │
       ▼                       ▼
    Khi đọc                  Khi ghi
       │                       │
       ▼                       ▼
  Format dữ liệu         Chuẩn hóa dữ liệu
       │                       │
       ▼                       ▼
    Blade                  Database

25. Bài tập thực hành

Trong Model User, hãy tạo:

Bài tập 1

Mutator cho email:

ADMIN@GMAIL.COM

→

admin@gmail.com

Bài tập 2

Accessor cho name:

nguyen van a

→

Nguyen Van A

Bài tập 3

Accessor:

$user->role_text

Hiển thị:

admin  → Quản trị viên
user   → Người dùng
editor → Biên tập viên

Bài tập 4

Accessor:

$user->status_text

Hiển thị:

is_active = 1 → Đang hoạt động
is_active = 0 → Đã khóa

Bài tập 5

Tạo Accessor:

$user->display_name

Nếu name có dữ liệu thì hiển thị name, nếu không thì hiển thị:

Chưa cập nhật tên

🎯 GHI NHỚ BÀI 31

Accessor
    ↓
Xử lý khi lấy dữ liệu

Mutator
    ↓
Xử lý khi gán dữ liệu

Attribute::make()
    ↓
Cú pháp hiện đại trong Laravel

$casts
    ↓
Chuyển đổi kiểu dữ liệu

Model
    ↓
Có thể chịu trách nhiệm format
và chuẩn hóa dữ liệu

Sau Bài 31, chúng ta đã biết cách để đưa logic xử lý thuộc tính vào Eloquent Model thay vì nhồi tất cả vào Controller hoặc Blade.

Đây là một bước quan trọng để source Laravel bắt đầu sạch và có cấu trúc hơn.

Bài tiếp theo — Bài 32: Local Scope & Global Scope.

x1
quay về MỤC LỤC

PHẦN 1 — LÀM QUEN VỚI MICROSOFT EXCEL

1. Tổng quan về Microsoft Excel và chứng chỉ MOS

2. Làm quen với giao diện Excel

3. Workbook, Worksheet, Row, Column và Cell

4. Nhập và chỉnh sửa dữ liệu

5. Lưu, mở và quản lý Workbook

6. Các kiểu dữ liệu trong Excel

7. Định dạng ô và dữ liệu cơ bản

8. Sao chép, di chuyển và xóa dữ liệu

9. AutoFill và Flash Fill

10. Quản lý Worksheet

PHẦN 2 — ĐỊNH DẠNG BẢNG TÍNH

11. Định dạng Font, Size, Color

12. Căn chỉnh dữ liệu

13. Merge & Center

14. Border và màu nền

15. Number Format

16. Định dạng ngày tháng và tiền tệ

17. Format Painter

18. Row Height và Column Width

19. Hide và Unhide

20. Find & Replace

PHẦN 3 — CÔNG THỨC VÀ HÀM CƠ BẢN

21. Công thức trong Excel

22. Thứ tự ưu tiên phép tính

23. Tham chiếu tương đối

24. Tham chiếu tuyệt đối

25. Tham chiếu hỗn hợp

26. SUM

27. AVERAGE

28. MIN và MAX

29. COUNT, COUNTA và COUNTBLANK

30. ROUND, ROUNDUP và ROUNDDOWN

PHẦN 4 — HÀM ĐIỀU KIỆN

31. IF

32. IFS

33. AND

34. OR

35. NOT

36. SUMIF và SUMIFS

37. COUNTIF và COUNTIFS

38. AVERAGEIF và AVERAGEIFS

39. Kết hợp nhiều hàm điều kiện

PHẦN 5 — HÀM XỬ LÝ VĂN BẢN

40. LEFT, RIGHT và MID

41. LEN

42. TRIM

43. UPPER, LOWER và PROPER

44. CONCAT và TEXTJOIN

45. TEXT

46. FIND và SEARCH

47. SUBSTITUTE và REPLACE

PHẦN 6 — HÀM NGÀY THÁNG VÀ THỜI GIAN

48. TODAY và NOW

49. DATE

50. DAY, MONTH và YEAR

51. WEEKDAY và WEEKNUM

52. DATEDIF

53. EDATE và EOMONTH

54. Tính tuổi và thời gian

55. Tính ngày hết hạn và thời hạn

PHẦN 7 — TRA CỨU VÀ THAM CHIẾU DỮ LIỆU

56. VLOOKUP

57. HLOOKUP

58. XLOOKUP

59. INDEX

60. MATCH

61. Kết hợp INDEX + MATCH

62. Tra cứu nhiều điều kiện

63. Xử lý lỗi khi tra cứu

PHẦN 8 — QUẢN LÝ VÀ PHÂN TÍCH DỮ LIỆU

64. Sort dữ liệu

65. Filter dữ liệu

66. Advanced Filter

67. Excel Table

68. Structured References

69. Remove Duplicates

70. Data Validation

71. Drop-down List

72. Conditional Formatting

73. Highlight Cells Rules

74. Top/Bottom Rules

75. Data Bars, Color Scales và Icon Sets

PHẦN 9 — BIỂU ĐỒ VÀ TRÌNH BÀY DỮ LIỆU

76. Tạo biểu đồ

77. Column và Bar Chart

78. Line Chart

79. Pie và Doughnut Chart

80. Combo Chart

81. Chỉnh sửa biểu đồ

82. Chart Elements

83. Data Labels

84. Sparklines

85. In-cell Charts và trình bày dữ liệu trực quan

PHẦN 10 — PIVOTTABLE VÀ PHÂN TÍCH DỮ LIỆU

86. Tổng quan về PivotTable

87. Tạo PivotTable

88. Rows, Columns, Values và Filters

89. Group dữ liệu

90. Calculated Fields

91. PivotChart

92. Slicer

93. Timeline

94. Làm mới PivotTable

95. Phân tích dữ liệu bằng PivotTable

PHẦN 11 — IN ẤN VÀ THIẾT LẬP TRANG

96. Page Layout

97. Margins

98. Orientation và Paper Size

99. Print Area

100. Page Break

101. Header và Footer

102. Repeat Rows và Columns khi in

103. Scaling

104. Print Preview

105. Thiết lập trang tính chuyên nghiệp

PHẦN 12 — CÁC TÍNH NĂNG NÂNG CAO

106. Freeze Panes

107. Split Window

108. Protect Worksheet

109. Protect Workbook

110. Comments và Notes

111. Hyperlink

112. Named Ranges

113. Formula Auditing

114. Trace Precedents và Dependents

115. Error Checking

PHẦN 13 — LUYỆN THI MOS EXCEL

116. Cấu trúc bài thi MOS Excel

117. Các dạng câu hỏi thường gặp

118. Kỹ thuật đọc và phân tích yêu cầu

119. Thực hành theo thời gian

120. Các lỗi dễ mất điểm

121. Phím tắt quan trọng khi thi MOS

122. Kỹ thuật làm bài nhanh

123. Bài thi thử MOS Excel — Đề 01

124. Bài thi thử MOS Excel — Đề 02

125. Bài thi thử MOS Excel — Đề 03

126. Bài thi thử MOS Excel — Đề 04

127. Bài thi thử MOS Excel — Đề 05

128. Tổng ôn trước ngày thi

129. Chiến thuật đạt điểm cao

130. Thi thử MOS Excel hoàn chỉnh

1800599982-

🎮 GAME MODE

PHẦN 1 — LÀM QUEN VỚI MICROSOFT WORD

1. Giới thiệu chứng chỉ MOS Word

2. Microsoft Word là gì?

3. Giao diện Microsoft Word

4. Tạo, mở và lưu tài liệu

5. Các thao tác cơ bản với văn bản

6. Nhập và chỉnh sửa văn bản

7. Chọn, sao chép, cắt và dán nội dung

8. Undo, Redo và các thao tác nhanh

9. Phím tắt quan trọng trong Word

10. Tùy chỉnh giao diện và thanh công cụ

PHẦN 2 — ĐỊNH DẠNG VĂN BẢN

11. Định dạng Font chữ

12. Cỡ chữ và kiểu chữ

13. Bold, Italic, Underline

14. Màu chữ và Highlight

15. Chỉ số trên và chỉ số dưới

16. Change Case

17. Text Effects

18. Format Painter

19. Xóa định dạng với Clear Formatting

20. Tìm kiếm và thay thế văn bản

PHẦN 3 — ĐỊNH DẠNG ĐOẠN VĂN

21. Căn lề đoạn văn

22. Line Spacing

23. Paragraph Spacing

24. Thụt đầu dòng

25. Indent và Tab

26. Tab Stops

27. Bullets

28. Numbering

29. Multilevel List

30. Borders và Shading

PHẦN 4 — PAGE SETUP VÀ BỐ CỤC TRANG

31. Khổ giấy và Page Size

32. Page Margins

33. Orientation

34. Columns

35. Page Break

36. Section Break

37. Header và Footer

38. Page Number

39. Watermark

40. Page Color và Page Border

PHẦN 5 — STYLES VÀ THEMES

41. Styles là gì?

42. Sử dụng Heading Styles

43. Tạo và chỉnh sửa Style

44. Modify Styles

45. Create New Style

46. Themes

47. Document Formatting

48. Navigation Pane

49. Quản lý cấu trúc tài liệu bằng Heading

50. Tạo mục lục tự động

PHẦN 6 — BẢNG TABLES

51. Tạo Table

52. Nhập dữ liệu vào Table

53. Chọn dòng, cột và ô

54. Thêm và xóa dòng, cột

55. Merge và Split Cells

56. Thay đổi kích thước Table

57. Căn chỉnh nội dung trong Table

58. Borders và Shading cho Table

59. Table Styles

60. Sort dữ liệu trong Table

61. Repeat Header Rows

62. Chuyển đổi Text ↔ Table

PHẦN 7 — HÌNH ẢNH VÀ ĐỐI TƯỢNG

63. Chèn hình ảnh

64. Resize và Crop hình ảnh

65. Picture Styles

66. Wrap Text

67. Position và Align

68. Remove Background

69. Shapes

70. Icons

71. SmartArt

72. Text Box

73. WordArt

74. Group và Ungroup Objects

75. Align và Distribute Objects

PHẦN 8 — CHARTS VÀ DỮ LIỆU

76. Chèn biểu đồ

77. Các loại Chart

78. Chỉnh sửa dữ liệu Chart

79. Chart Elements

80. Chart Styles

81. Định dạng biểu đồ

82. Tạo biểu đồ từ dữ liệu trong Word

PHẦN 9 — REFERENCES

83. Footnote và Endnote

84. Citations

85. Sources

86. Bibliography

87. Captions

88. Cross-reference

89. Table of Figures

90. Table of Authorities

PHẦN 10 — MAIL MERGE

91. Mail Merge là gì?

92. Tạo Mail Merge

93. Chọn danh sách người nhận

94. Insert Merge Field

95. Preview Results

96. Finish & Merge

97. Mail Merge với Excel

98. Tạo thư hàng loạt

99. Tạo phong bì hàng loạt

100. Tạo nhãn hàng loạt

PHẦN 11 — REVIEW VÀ CỘNG TÁC

101. Spelling & Grammar

102. Word Count

103. Thesaurus

104. Translate

105. Comments

106. Track Changes

107. Accept và Reject Changes

108. Compare Documents

109. Protect Document

110. Restrict Editing

PHẦN 12 — TỰ ĐỘNG HÓA VÀ CÔNG CỤ NÂNG CAO

111. AutoCorrect

112. AutoFormat

113. Quick Parts

114. Building Blocks

115. Templates

116. Create Template

117. Document Properties

118. Inspect Document

119. Accessibility Checker

120. Macro cơ bản trong Word

PHẦN 13 — IN ẤN VÀ XUẤT TÀI LIỆU

121. Print Preview

122. Thiết lập máy in

123. In toàn bộ tài liệu

124. In một phần tài liệu

125. In nhiều bản

126. Print Selection

127. Save As PDF

128. Export tài liệu

129. Các thiết lập in quan trọng

130. Kiểm tra tài liệu trước khi in

PHẦN 14 — KỸ NĂNG THỰC HÀNH MOS WORD

131. Bài thực hành định dạng văn bản

132. Bài thực hành định dạng đoạn văn

133. Bài thực hành Page Layout

134. Bài thực hành Styles và Heading

135. Bài thực hành tạo mục lục

136. Bài thực hành Tables

137. Bài thực hành Pictures và Shapes

138. Bài thực hành References

139. Bài thực hành Mail Merge

140. Bài thực hành Review

141. Bài thực hành tổng hợp

PHẦN 15 — LUYỆN THI MOS WORD

142. Cấu trúc bài thi MOS Word

143. Các dạng câu hỏi trong bài thi

144. Cách đọc yêu cầu bài thi

145. Kỹ thuật xử lý Task nhanh

146. Các lỗi thường gặp khi làm bài

147. Kỹ thuật quản lý thời gian

148. Các phím tắt giúp làm bài nhanh

149. Những tính năng thường xuất hiện trong đề thi

150. Chiến thuật đạt điểm cao

PHẦN 16 — ĐỀ THI MOS WORD MÔ PHỎNG

151. Đề thi MOS Word Mock Test 01

152. Đề thi MOS Word Mock Test 02

153. Đề thi MOS Word Mock Test 03

154. Đề thi MOS Word Mock Test 04

155. Đề thi MOS Word Mock Test 05

156. Đề thi MOS Word Mock Test 06

157. Đề thi MOS Word Mock Test 07

158. Đề thi MOS Word Mock Test 08

159. Đề thi MOS Word Mock Test 09

160. Đề thi MOS Word Mock Test 10

PHẦN 17 — TỔNG ÔN MOS WORD

161. Tổng ôn nhóm kỹ năng Formatting

162. Tổng ôn nhóm kỹ năng Paragraph

163. Tổng ôn nhóm kỹ năng Tables

164. Tổng ôn nhóm kỹ năng Page Layout

165. Tổng ôn nhóm kỹ năng Objects

166. Tổng ôn nhóm kỹ năng References

167. Tổng ôn nhóm kỹ năng Mail Merge

168. Tổng ôn nhóm kỹ năng Review

169. Tổng ôn các phím tắt quan trọng

170. Kiểm tra cuối khóa — MOS Word

🎓 MỤC TIÊU CUỐI KHÓA

Sau khi hoàn thành khóa học, học viên có thể:

• Sử dụng Microsoft Word thành thạo.

• Soạn thảo và định dạng tài liệu chuyên nghiệp.

• Làm việc với Tables, Pictures, Shapes, SmartArt và Charts.

• Tạo mục lục, chú thích, tài liệu tham khảo.

• Sử dụng Mail Merge.

• Theo dõi và quản lý thay đổi trong tài liệu.

• Chuẩn bị tài liệu đúng yêu cầu bài thi MOS.

• Thực hiện các bài thi mô phỏng và rèn tốc độ làm bài.

• Sẵn sàng tham gia kỳ thi Microsoft Office Specialist — Word.

Phần 17 là phần tổng ôn cuối khóa, gồm đúng 10 nội dung từ bài 161 đến bài 170.

161. Tổng ôn nhóm kỹ năng Formatting

Nhóm Formatting tập trung vào các kỹ năng định dạng văn bản trong Microsoft Word.

Font chữ

Có thể thay đổi:

• Font chữ.

• Font Size.

• Font Color.

• Text Highlight Color.

Kiểu chữ

Các kiểu định dạng cơ bản:

• Bold

• Italic

• Underline

Chỉ số

Sử dụng:

• Superscript.

• Subscript.

Ví dụ:

X²
H₂O

Change Case

Có thể thay đổi kiểu chữ bằng:

Home → Change Case

Các lựa chọn thường gặp:

• Sentence case.

• lowercase.

• UPPERCASE.

• Capitalize Each Word.

• tOGGLE cASE.

Text Effects

Có thể áp dụng hiệu ứng cho văn bản thông qua:

Home → Text Effects and Typography

Format Painter

Dùng để sao chép định dạng từ một nội dung sang nội dung khác.

Nội dung A
   ↓
Format Painter
   ↓
Nội dung B

Clear Formatting

Dùng:

Home → Clear All Formatting

để loại bỏ các định dạng trực tiếp khỏi nội dung được chọn.

Find và Replace

Sử dụng:

Home → Find

hoặc:

Ctrl + F

Để tìm và thay thế:

Ctrl + H

Nội dung cần nhớ

Khi làm bài MOS, cần phân biệt:

Font Formatting
        ↓
Font / Size / Bold / Italic / Underline
        ↓
Color / Highlight / Effects

162. Tổng ôn nhóm kỹ năng Paragraph

Nhóm Paragraph tập trung vào cách trình bày và bố trí các đoạn văn.

Alignment

Có 4 kiểu căn chỉnh cơ bản:

• Align Left.

• Center.

• Align Right.

• Justify.

Phím tắt:

Ctrl + L → Align Left
Ctrl + E → Center
Ctrl + R → Align Right
Ctrl + J → Justify

Line Spacing

Thiết lập khoảng cách giữa các dòng.

Ví dụ:

• 1.0

• 1.15

• 1.5

• 2.0

Paragraph Spacing

Thiết lập khoảng cách:

• Before.

• After.

Indent

Có thể thiết lập:

• Left Indent.

• Right Indent.

• First Line.

• Hanging.

Tab

Tab được sử dụng để căn chỉnh nội dung theo các vị trí xác định.

Bullets

Tạo danh sách dạng ký hiệu:

• Nội dung 1
• Nội dung 2
• Nội dung 3

Numbering

Tạo danh sách đánh số:

1. Nội dung 1
2. Nội dung 2
3. Nội dung 3

Multilevel List

Tạo danh sách nhiều cấp:

1. Phần chính
   1.1. Nội dung
   1.2. Nội dung

2. Phần chính
   2.1. Nội dung
   2.2. Nội dung

Borders và Shading

Có thể sử dụng Borders và Shading để tạo khung và màu nền cho đoạn văn.

Nội dung cần nhớ

Khi gặp yêu cầu Paragraph, cần xác định rõ:

Paragraph
   ↓
Alignment
   ↓
Spacing
   ↓
Indent
   ↓
Tabs
   ↓
Bullets / Numbering
   ↓
Borders / Shading

163. Tổng ôn nhóm kỹ năng Tables

Nhóm Tables là một trong những kỹ năng quan trọng khi làm việc với Word.

Tạo Table

Có thể sử dụng:

Insert → Table

để tạo bảng.

Nhập dữ liệu

Nhập dữ liệu trực tiếp vào từng Cell.

Có thể di chuyển giữa các ô bằng phím:

Tab

Chọn Table

Có thể chọn:

• Cell.

• Row.

• Column.

• Entire Table.

Thêm và xóa

Có thể:

• Insert Rows.

• Delete Rows.

• Insert Columns.

• Delete Columns.

Merge Cells

Gộp nhiều ô thành một ô.

┌────┬────┐
│ A  │ B  │
└────┴────┘

       ↓ Merge

┌─────────┐
│   A B   │
└─────────┘

Split Cells

Chia một ô thành nhiều ô.

Table Size

Có thể thay đổi:

• Chiều rộng cột.

• Chiều cao dòng.

• Kích thước toàn bộ Table.

Alignment

Căn chỉnh nội dung trong Cell theo:

• Trái.

• Giữa.

• Phải.

• Trên.

• Giữa theo chiều dọc.

• Dưới.

Borders và Shading

Thiết lập đường viền và màu nền cho Table.

Table Styles

Sử dụng:

Table Design → Table Styles

để áp dụng kiểu định dạng cho Table.

Sort

Có thể sắp xếp dữ liệu trong Table.

Ví dụ:

Tên sản phẩm
      ↓
Sort
      ↓
A → Z

Repeat Header Rows

Cho phép dòng tiêu đề lặp lại khi Table kéo dài qua nhiều trang.

Convert Text ↔ Table

Có thể:

Convert Text to Table

và:

Convert Table to Text

Nội dung cần nhớ

Khi làm Task về Table, cần xác định chính xác:

Table
 ↓
Row
 ↓
Column
 ↓
Cell

164. Tổng ôn nhóm kỹ năng Page Layout

Nhóm Page Layout quyết định cách tài liệu được trình bày trên trang.

Page Size

Thiết lập khổ giấy:

Layout → Size

Ví dụ:

A4

Margins

Thiết lập:

Layout → Margins

Các loại lề gồm:

• Top.

• Bottom.

• Left.

• Right.

Orientation

Có hai hướng chính:

• Portrait.

• Landscape.

Columns

Chia văn bản thành nhiều cột:

Layout → Columns

Ví dụ:

┌──────────┬──────────┐
│ Cột 1    │ Cột 2    │
│          │          │
│ Nội dung │ Nội dung │
└──────────┴──────────┘

Page Break

Dùng để bắt đầu một trang mới.

Section Break

Dùng để chia tài liệu thành các Section có thiết lập riêng.

Một Section có thể có thiết lập khác về:

• Orientation.

• Columns.

• Header.

• Footer.

• Page Number.

Header và Footer

Dùng để đặt thông tin ở đầu và cuối trang.

Page Number

Chèn số trang bằng:

Insert → Page Number

Watermark

Chèn Watermark như:

DRAFT

Page Color

Thiết lập màu nền của trang.

Page Border

Tạo đường viền xung quanh trang.

Nội dung cần nhớ

Page Layout
    ↓
Size
    ↓
Margins
    ↓
Orientation
    ↓
Columns
    ↓
Breaks
    ↓
Header / Footer
    ↓
Page Number

165. Tổng ôn nhóm kỹ năng Objects

Nhóm Objects gồm các đối tượng đồ họa được chèn vào tài liệu.

Pictures

Có thể:

• Insert Picture.

• Resize.

• Crop.

• Picture Styles.

• Position.

• Wrap Text.

Wrap Text

Cho phép xác định cách văn bản bao quanh hình ảnh.

Các lựa chọn phổ biến gồm:

• In Line with Text.

• Square.

• Tight.

• Through.

• Top and Bottom.

• Behind Text.

• In Front of Text.

Shapes

Có thể chèn:

• Rectangle.

• Circle.

• Arrow.

• Line.

• Flowchart.

• Các Shape khác.

Icons

Chèn biểu tượng bằng:

Insert → Icons

SmartArt

Dùng để trình bày thông tin dưới dạng trực quan.

Ví dụ:

Bước 1
  ↓
Bước 2
  ↓
Bước 3

Text Box

Tạo vùng chứa văn bản có thể di chuyển độc lập.

WordArt

Tạo văn bản có hiệu ứng trình bày.

Group và Ungroup

Group dùng để nhóm nhiều đối tượng thành một nhóm.

Ungroup dùng để tách nhóm.

Align

Căn chỉnh các đối tượng theo:

• Left.

• Center.

• Right.

• Top.

• Middle.

• Bottom.

Distribute

Phân bố đều khoảng cách giữa các đối tượng.

Nội dung cần nhớ

Objects
   ↓
Picture
Shape
Icon
SmartArt
Text Box
WordArt
   ↓
Resize / Crop
   ↓
Wrap Text
   ↓
Position
   ↓
Align / Distribute
   ↓
Group / Ungroup

166. Tổng ôn nhóm kỹ năng References

Nhóm References giúp tạo tài liệu có chú thích, trích dẫn và tham chiếu.

Footnote

Chèn chú thích ở cuối trang.

Endnote

Chèn chú thích ở cuối tài liệu hoặc phần tương ứng.

Citations

Dùng để chèn thông tin trích dẫn vào tài liệu.

Sources

Quản lý nguồn tài liệu được sử dụng trong Citations.

Bibliography

Tạo danh mục tài liệu tham khảo.

Captions

Tạo chú thích cho:

• Picture.

• Table.

• Figure.

• Các đối tượng khác.

Ví dụ:

Hình 1. Giao diện Microsoft Word

Cross-reference

Tạo liên kết tham chiếu đến một thành phần khác trong tài liệu.

Ví dụ:

Xem Hình 1.

Table of Figures

Tạo danh sách các hình ảnh hoặc đối tượng có Caption.

Table of Authorities

Tạo danh sách các trích dẫn pháp lý trong tài liệu pháp lý.

Nội dung cần nhớ

References
   ↓
Footnote / Endnote
   ↓
Citations / Sources
   ↓
Bibliography
   ↓
Captions
   ↓
Cross-reference
   ↓
Table of Figures
   ↓
Table of Authorities

167. Tổng ôn nhóm kỹ năng Mail Merge

Mail Merge dùng để tạo nhiều tài liệu có nội dung giống nhau nhưng thông tin người nhận khác nhau.

Thành phần chính

Mail Merge thường gồm:

Main Document
      +
Recipient List
      ↓
Merge Fields
      ↓
Merged Documents

Start Mail Merge

Vào:

Mailings → Start Mail Merge

Select Recipients

Chọn nguồn dữ liệu người nhận.

Nguồn dữ liệu có thể là danh sách được tạo hoặc dữ liệu từ Excel.

Insert Merge Field

Chèn các trường dữ liệu.

Ví dụ:

«Họ tên»
«Địa chỉ»
«Điện thoại»

Preview Results

Kiểm tra kết quả trước khi hoàn thành.

Có thể chuyển qua từng bản ghi để kiểm tra.

Finish & Merge

Hoàn tất quá trình Mail Merge.

Có thể tạo tài liệu riêng cho từng bản ghi hoặc thực hiện theo lựa chọn được cung cấp trong Word.

Mail Merge với Excel

Quy trình tổng quát:

Excel
   ↓
Danh sách người nhận
   ↓
Word Mail Merge
   ↓
Select Recipients
   ↓
Insert Merge Field
   ↓
Preview Results
   ↓
Finish & Merge

Nội dung cần nhớ

Khi gặp Mail Merge, cần xác định:

1. Main Document.

2. Recipient List.

3. Merge Field.

4. Preview Results.

5. Finish & Merge.

168. Tổng ôn nhóm kỹ năng Review

Nhóm Review giúp kiểm tra và quản lý quá trình chỉnh sửa tài liệu.

Spelling & Grammar

Kiểm tra:

• Chính tả.

• Ngữ pháp.

Word Count

Kiểm tra số lượng từ và các thông tin liên quan đến nội dung.

Thesaurus

Tìm các từ đồng nghĩa hoặc từ liên quan.

Translate

Hỗ trợ dịch nội dung sang ngôn ngữ khác.

Comments

Thêm nhận xét vào tài liệu.

Có thể:

• Add Comment.

• Reply.

• Resolve.

• Delete.

Track Changes

Theo dõi các thay đổi được thực hiện trên tài liệu.

Ví dụ:

Tài liệu gốc
     ↓
Track Changes
     ↓
Chỉnh sửa
     ↓
Hiển thị thay đổi

Accept và Reject

Sau khi xem xét thay đổi:

• Accept để chấp nhận.

• Reject để từ chối.

Compare Documents

Dùng để so sánh hai phiên bản tài liệu.

Protect Document

Bảo vệ tài liệu bằng các tùy chọn bảo mật được Word cung cấp.

Restrict Editing

Giới hạn loại chỉnh sửa mà người dùng có thể thực hiện.

Nội dung cần nhớ

Review
 ↓
Spelling & Grammar
 ↓
Word Count
 ↓
Comments
 ↓
Track Changes
 ↓
Accept / Reject
 ↓
Compare
 ↓
Protect / Restrict Editing

169. Tổng ôn các phím tắt quan trọng

Phím tắt giúp thực hiện nhanh các thao tác thường xuyên trong Word.

Nhóm chỉnh sửa

Nhóm tìm kiếm

Nhóm tài liệu

Nhóm Formatting

Nhóm Alignment

Di chuyển trong tài liệu

Một số phím chức năng

Lưu ý

Không cần cố gắng sử dụng phím tắt cho mọi Task. Với những tính năng chuyên biệt, cần sử dụng đúng Ribbon hoặc hộp thoại của Word.

170. Kiểm tra cuối khóa — MOS Word

Đây là bài kiểm tra cuối khóa nhằm tổng hợp các nhóm kỹ năng đã học từ đầu chương trình.

Phần 1 — Formatting

Thực hiện:

• Font.

• Font Size.

• Bold.

• Italic.

• Underline.

• Font Color.

• Highlight.

• Change Case.

• Text Effects.

• Format Painter.

• Clear Formatting.

Phần 2 — Paragraph

Thực hiện:

• Alignment.

• Line Spacing.

• Paragraph Spacing.

• Indent.

• Tab.

• Tab Stops.

• Bullets.

• Numbering.

• Multilevel List.

• Borders.

• Shading.

Phần 3 — Tables

Tạo và định dạng Table.

Thực hiện:

• Nhập dữ liệu.

• Chọn Row.

• Chọn Column.

• Chọn Cell.

• Insert Row.

• Delete Row.

• Insert Column.

• Delete Column.

• Merge Cells.

• Split Cells.

• Resize Table.

• Alignment.

• Borders.

• Shading.

• Table Styles.

• Sort.

• Repeat Header Rows.

• Convert Text ↔ Table.

Phần 4 — Page Layout

Thực hiện:

• Page Size.

• Margins.

• Orientation.

• Columns.

• Page Break.

• Section Break.

• Header.

• Footer.

• Page Number.

• Watermark.

• Page Color.

• Page Border.

Phần 5 — Styles và mục lục

Thực hiện:

• Heading Styles.

• Modify Styles.

• Create New Style.

• Navigation Pane.

• Quản lý cấu trúc tài liệu.

• Tạo mục lục tự động.

• Cập nhật mục lục.

Phần 6 — Objects

Thực hiện:

• Pictures.

• Resize.

• Crop.

• Picture Styles.

• Wrap Text.

• Position.

• Align.

• Shapes.

• Icons.

• SmartArt.

• Text Box.

• WordArt.

• Group.

• Ungroup.

• Distribute.

Phần 7 — References

Thực hiện:

• Footnote.

• Endnote.

• Citations.

• Sources.

• Bibliography.

• Captions.

• Cross-reference.

• Table of Figures.

• Table of Authorities.

Phần 8 — Mail Merge

Thực hiện:

• Start Mail Merge.

• Select Recipients.

• Insert Merge Field.

• Preview Results.

• Finish & Merge.

• Mail Merge với dữ liệu Excel.

• Tạo thư hàng loạt.

• Tạo phong bì hàng loạt.

• Tạo nhãn hàng loạt.

Phần 9 — Review

Thực hiện:

• Spelling & Grammar.

• Word Count.

• Thesaurus.

• Translate.

• Comments.

• Track Changes.

• Accept.

• Reject.

• Compare Documents.

• Protect Document.

• Restrict Editing.

Phần 10 — Kiểm tra cuối cùng

Trước khi kết thúc bài kiểm tra, kiểm tra:

Formatting
    ↓
Paragraph
    ↓
Tables
    ↓
Page Layout
    ↓
Styles
    ↓
Objects
    ↓
References
    ↓
Mail Merge
    ↓
Review
    ↓
Print Preview

Kiểm tra lại các yêu cầu đã thực hiện và đảm bảo tài liệu được lưu đúng theo yêu cầu.

🎯 TỔNG KẾT PHẦN 17

Trong PHẦN 17 — TỔNG ÔN MOS WORD, chúng ta đã học đúng 10 nội dung từ bài 161 đến bài 170:

161. Tổng ôn nhóm kỹ năng Formatting

162. Tổng ôn nhóm kỹ năng Paragraph

163. Tổng ôn nhóm kỹ năng Tables

164. Tổng ôn nhóm kỹ năng Page Layout

165. Tổng ôn nhóm kỹ năng Objects

166. Tổng ôn nhóm kỹ năng References

167. Tổng ôn nhóm kỹ năng Mail Merge

168. Tổng ôn nhóm kỹ năng Review

169. Tổng ôn các phím tắt quan trọng

170. Kiểm tra cuối khóa — MOS Word

Đây là toàn bộ PHẦN 17 và cũng là phần cuối của khóa học, đúng số thứ tự 161 → 170 theo mục lục ban đầu.

151. Đề thi MOS Word Mock Test 01

Yêu cầu

Mở một tài liệu Word mới và thực hiện các yêu cầu sau.

Task 1 — Định dạng văn bản

Nhập nội dung:

MICROSOFT WORD

Microsoft Word là phần mềm xử lý văn bản được sử dụng
rộng rãi trong học tập và công việc văn phòng.

Word cung cấp nhiều công cụ giúp người dùng tạo,
chỉnh sửa và trình bày tài liệu chuyên nghiệp.

Thực hiện:

1. Định dạng tiêu đề MICROSOFT WORD bằng Bold.

2. Đặt cỡ chữ tiêu đề là 18 pt.

3. Căn giữa tiêu đề.

4. Định dạng phần nội dung với cỡ chữ 12 pt.

5. Căn đều hai bên phần nội dung.

Task 2 — Paragraph

Thiết lập:

• Line Spacing: 1.5.

• Paragraph Spacing After: 6 pt.

• Thụt đầu dòng dòng đầu tiên của các đoạn văn.

Task 3 — Page Layout

Thiết lập:

• Paper Size: A4.

• Orientation: Portrait.

• Margins: Normal.

Task 4 — Header và Footer

Tạo Header:

KHÓA HỌC MICROSOFT WORD

Chèn Page Number ở Footer.

Task 5 — Table

Tạo bảng:

Thực hiện:

• Định dạng dòng tiêu đề bằng Bold.

• Căn giữa dữ liệu số.

• Áp dụng Table Style.

• Thêm Borders.

Task 6 — Kiểm tra

Sử dụng Print Preview để kiểm tra tài liệu.

152. Đề thi MOS Word Mock Test 02

Yêu cầu

Tạo tài liệu có tiêu đề:

BÁO CÁO HỌC TẬP

Task 1 — Styles

Áp dụng:

BÁO CÁO HỌC TẬP        → Heading 1
Nội dung chính         → Heading 2
Kết quả học tập        → Heading 2
Đánh giá               → Heading 2

Task 2 — Navigation Pane

Mở:

View → Navigation Pane

Kiểm tra cấu trúc tài liệu dựa trên Heading.

Task 3 — Table of Contents

Tại đầu tài liệu, tạo mục lục tự động bằng:

References → Table of Contents

Sau đó thay đổi nội dung tài liệu và cập nhật mục lục.

Task 4 — Bullets và Numbering

Tạo danh sách:

• Microsoft Word
• Microsoft Excel
• Microsoft PowerPoint
• Microsoft Outlook

Tạo danh sách đánh số:

1. Soạn thảo
2. Định dạng
3. Trình bày
4. In ấn

Task 5 — Page Number

Chèn số trang vào Footer.

Task 6 — Kiểm tra

Kiểm tra:

• Heading.

• Navigation Pane.

• Table of Contents.

• Page Number.

153. Đề thi MOS Word Mock Test 03

Yêu cầu

Tạo tài liệu có chủ đề:

QUẢN LÝ DỮ LIỆU VỚI TABLE

Task 1 — Tạo Table

Tạo bảng:

Task 2 — Định dạng Table

Thực hiện:

1. Bold dòng tiêu đề.

2. Shading dòng tiêu đề.

3. Căn giữa cột Mã SP.

4. Căn phải các cột số.

5. Thay đổi kích thước cột.

6. Áp dụng Table Style.

Task 3 — Merge và Split

Thêm một dòng phía trên Table.

Merge các ô của dòng mới thành một ô và nhập:

DANH SÁCH SẢN PHẨM

Task 4 — Sort

Sắp xếp dữ liệu theo Tên sản phẩm.

Task 5 — Repeat Header Rows

Thiết lập dòng tiêu đề của Table lặp lại khi bảng kéo dài sang trang khác.

Task 6 — Table → Text

Tạo một bản sao của bảng và chuyển bảng thành văn bản bằng:

Layout → Convert to Text

154. Đề thi MOS Word Mock Test 04

Yêu cầu

Tạo một trang giới thiệu có tiêu đề:

GIỚI THIỆU SẢN PHẨM

Task 1 — Picture

Chèn một hình ảnh vào tài liệu.

Thực hiện:

• Resize.

• Crop.

• Picture Style.

• Position.

Task 2 — Wrap Text

Thiết lập Wrap Text để văn bản bao quanh hình ảnh.

Thử các tùy chọn phù hợp trong:

Picture Format → Wrap Text

Task 3 — Shapes

Chèn một Shape và nhập:

SẢN PHẨM MỚI

Task 4 — Text Box

Tạo Text Box chứa:

Thông tin sản phẩm
Chất lượng cao
Thiết kế hiện đại

Task 5 — WordArt

Tạo WordArt cho tiêu đề.

Task 6 — Align và Group

Thực hiện:

1. Chọn các đối tượng.

2. Align.

3. Group các đối tượng.

4. Di chuyển nhóm đối tượng.

Sau đó thực hiện Ungroup.

155. Đề thi MOS Word Mock Test 05

Yêu cầu

Tạo tài liệu có tiêu đề:

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Task 1 — Footnote

Chèn Footnote vào một đoạn văn.

Nội dung Footnote:

Microsoft Word là phần mềm xử lý văn bản của Microsoft.

Task 2 — Endnote

Chèn một Endnote cho một nội dung khác.

Task 3 — Citation

Tạo một Source mới.

Nhập các thông tin cần thiết của nguồn tài liệu.

Sau đó chèn Citation vào nội dung.

Task 4 — Bibliography

Tại cuối tài liệu, chèn:

Bibliography

Task 5 — Caption

Chèn một hình ảnh và tạo Caption:

Hình 1. Giao diện Microsoft Word

Task 6 — Cross-reference

Tạo Cross-reference tới hình ảnh đã tạo Caption.

Task 7 — Table of Figures

Tạo Table of Figures dựa trên Caption.

156. Đề thi MOS Word Mock Test 06

Yêu cầu

Tạo tài liệu Mail Merge với nội dung:

THƯ MỜI THAM DỰ KHÓA HỌC

Kính gửi «Họ tên»,

Chúng tôi trân trọng kính mời bạn tham dự khóa học
Microsoft Word.

Địa chỉ: «Địa chỉ»
Điện thoại: «Điện thoại»

Trân trọng.

Task 1 — Mail Merge

Vào:

Mailings → Start Mail Merge

Chọn loại tài liệu phù hợp.

Task 2 — Recipients

Tạo hoặc chọn danh sách người nhận gồm:

Task 3 — Merge Field

Chèn:

• Họ tên.

• Địa chỉ.

• Điện thoại.

Task 4 — Preview Results

Sử dụng:

Preview Results

để kiểm tra từng bản ghi.

Task 5 — Finish & Merge

Sử dụng:

Finish & Merge

để hoàn thành Mail Merge.

157. Đề thi MOS Word Mock Test 07

Yêu cầu

Tạo một tài liệu và thực hiện các thao tác Review.

Task 1 — Spelling & Grammar

Kiểm tra chính tả và ngữ pháp bằng:

Review → Spelling & Grammar

Task 2 — Word Count

Sử dụng:

Review → Word Count

để kiểm tra số lượng từ.

Task 3 — Thesaurus

Chọn một từ trong tài liệu và sử dụng:

Review → Thesaurus

Task 4 — Comments

Thêm Comment cho một đoạn văn.

Ví dụ:

Kiểm tra lại nội dung đoạn này.

Task 5 — Track Changes

Bật:

Review → Track Changes

Sau đó thực hiện một số thay đổi trong tài liệu.

Task 6 — Accept và Reject

Thực hiện:

• Accept một thay đổi.

• Reject một thay đổi.

Task 7 — Compare Documents

Sử dụng:

Review → Compare

để so sánh hai phiên bản tài liệu.

158. Đề thi MOS Word Mock Test 08

Yêu cầu

Tạo một tài liệu báo cáo có nhiều phần.

Task 1 — Page Layout

Thiết lập:

• A4.

• Portrait.

• Margins phù hợp.

Task 2 — Section Break

Tạo ít nhất hai Section.

Thiết lập một Section theo:

Portrait

và Section khác theo:

Landscape

Task 3 — Columns

Tại một Section, chia nội dung thành:

2 Columns

Task 4 — Header và Footer

Tạo Header cho tài liệu.

Thêm Page Number vào Footer.

Task 5 — Watermark

Thêm Watermark:

DRAFT

Task 6 — Page Border

Thiết lập Page Border cho trang tài liệu.

Task 7 — Page Color

Thiết lập Page Color theo yêu cầu.

Task 8 — Kiểm tra

Sử dụng Print Preview để kiểm tra:

• Section.

• Orientation.

• Columns.

• Header.

• Footer.

• Page Number.

• Watermark.

• Page Border.

159. Đề thi MOS Word Mock Test 09

Yêu cầu

Tạo tài liệu tổng hợp có tiêu đề:

BÁO CÁO KẾT QUẢ KHÓA HỌC

Task 1 — Styles

Áp dụng:

BÁO CÁO KẾT QUẢ KHÓA HỌC → Title
1. Tổng quan              → Heading 1
2. Kết quả                → Heading 1
3. Đánh giá               → Heading 1

Task 2 — Table

Tạo bảng:

Định dạng Table bằng Table Style.

Task 3 — Picture

Chèn một hình ảnh minh họa.

Thực hiện:

• Resize.

• Crop.

• Wrap Text.

• Position.

Task 4 — References

Thêm:

• Caption.

• Cross-reference.

• Footnote.

Task 5 — Table of Contents

Tạo mục lục tự động dựa trên Heading.

Task 6 — Review

Thực hiện:

• Comment.

• Track Changes.

• Accept.

• Reject.

Task 7 — Kiểm tra

Kiểm tra tài liệu bằng:

File → Print

160. Đề thi MOS Word Mock Test 10

Đề thi tổng hợp

Đây là đề thi mô phỏng tổng hợp các kỹ năng Microsoft Word đã học.

Tạo tài liệu với tiêu đề:

BÁO CÁO TỔNG HỢP
MICROSOFT WORD

Task 1 — Định dạng văn bản

Thực hiện:

• Font.

• Font Size.

• Bold.

• Italic.

• Underline.

• Font Color.

• Highlight.

Định dạng tiêu đề và nội dung theo yêu cầu.

Task 2 — Paragraph

Thiết lập:

• Alignment.

• Line Spacing.

• Paragraph Spacing.

• Indent.

• Bullets.

• Numbering.

Task 3 — Page Layout

Thiết lập:

• A4.

• Margins.

• Orientation.

• Page Break.

• Section Break.

• Columns.

Task 4 — Header và Footer

Tạo:

Header

BÁO CÁO TỔNG HỢP

Tạo Footer và chèn Page Number.

Task 5 — Styles và Heading

Sử dụng:

• Heading 1.

• Heading 2.

• Heading 3.

Mở Navigation Pane để kiểm tra cấu trúc.

Task 6 — Table of Contents

Tạo mục lục tự động bằng:

References → Table of Contents

Task 7 — Tables

Tạo bảng dữ liệu:

Thực hiện:

• Merge Cells.

• Table Style.

• Borders.

• Shading.

• Sort.

• Repeat Header Rows.

Task 8 — Pictures và Shapes

Thực hiện:

• Insert Picture.

• Resize.

• Crop.

• Picture Styles.

• Wrap Text.

• Position.

• Insert Shape.

• Text Box.

• WordArt.

• Align.

• Group.

Task 9 — References

Thực hiện:

• Footnote.

• Citation.

• Source.

• Bibliography.

• Caption.

• Cross-reference.

• Table of Figures.

Task 10 — Mail Merge

Tạo Mail Merge với danh sách người nhận.

Chèn các trường:

Họ tên
Địa chỉ
Điện thoại

Sau đó:

• Preview Results.

• Finish & Merge.

Task 11 — Review

Thực hiện:

• Spelling & Grammar.

• Word Count.

• Thesaurus.

• Comments.

• Track Changes.

• Accept.

• Reject.

• Compare Documents.

Task 12 — Kiểm tra tài liệu

Trước khi hoàn thành:

1. Kiểm tra nội dung.

2. Kiểm tra Formatting.

3. Kiểm tra Paragraph.

4. Kiểm tra Table.

5. Kiểm tra Picture.

6. Kiểm tra Heading.

7. Kiểm tra Table of Contents.

8. Kiểm tra References.

9. Kiểm tra Header và Footer.

10. Kiểm tra Page Number.

11. Kiểm tra Print Preview.

🎯 TỔNG KẾT PHẦN 16

Trong PHẦN 16 — ĐỀ THI MOS WORD MÔ PHỎNG, chúng ta có đúng 10 đề thi từ bài 151 đến bài 160:

151. Đề thi MOS Word Mock Test 01

152. Đề thi MOS Word Mock Test 02

153. Đề thi MOS Word Mock Test 03

154. Đề thi MOS Word Mock Test 04

155. Đề thi MOS Word Mock Test 05

156. Đề thi MOS Word Mock Test 06

157. Đề thi MOS Word Mock Test 07

158. Đề thi MOS Word Mock Test 08

159. Đề thi MOS Word Mock Test 09

160. Đề thi MOS Word Mock Test 10

PHẦN 16 kết thúc tại bài 160, đúng theo mục lục ban đầu.

quay về MỤC LỤC

Phần này tập trung vào kỹ năng làm bài thi Microsoft Office Specialist — Word, cách xử lý Task, quản lý thời gian và các kỹ thuật giúp hoàn thành bài thi hiệu quả.

Phần 15 gồm đúng 10 nội dung từ bài 142 đến bài 150 theo mục lục ban đầu.

142. Cấu trúc bài thi MOS Word

Bài thi MOS Word đánh giá khả năng sử dụng Microsoft Word thông qua các nhiệm vụ thực hành trực tiếp trên phần mềm.

Thay vì chỉ trả lời câu hỏi lý thuyết, thí sinh phải thực hiện các yêu cầu được đưa ra trong bài thi.

Các nhóm kỹ năng có thể liên quan đến:

• Quản lý tài liệu.

• Định dạng văn bản.

• Định dạng đoạn văn.

• Page Layout.

• Tables.

• Pictures và Objects.

• References.

• Mail Merge.

• Review.

• Các tính năng khác của Word.

Dạng bài thực hành

Một yêu cầu có thể có dạng:

Mở tài liệu được cung cấp.

Thực hiện các yêu cầu:
1. Định dạng tiêu đề.
2. Thay đổi lề trang.
3. Chèn bảng.
4. Áp dụng Style.
5. Lưu tài liệu.

Thí sinh cần đọc yêu cầu và thực hiện trực tiếp trong Word.

Quy trình tổng quát

Đọc yêu cầu
     ↓
Xác định đối tượng cần thao tác
     ↓
Thực hiện Task
     ↓
Kiểm tra kết quả
     ↓
Chuyển sang Task tiếp theo

Mục tiêu của bài thi không chỉ là biết tính năng mà còn phải thực hiện chính xác yêu cầu.

143. Các dạng câu hỏi trong bài thi

Trong bài thi MOS Word, yêu cầu thường tập trung vào việc thực hiện các thao tác cụ thể trên tài liệu.

Một Task có thể yêu cầu:

Định dạng văn bản

Ví dụ:

Apply Bold to the title.
Change the font size to 16 pt.

Định dạng đoạn văn

Ví dụ:

Center the paragraph.
Set line spacing to 1.5.

Page Layout

Ví dụ:

Set the page orientation to Landscape.
Set the margins to Narrow.

Tables

Ví dụ:

Insert a 4 × 5 table.
Merge the cells in the first row.
Apply a table style.

Pictures và Objects

Ví dụ:

Insert the picture.
Crop the picture.
Apply a Picture Style.

References

Ví dụ:

Insert a Footnote.
Add a Caption.
Create a Table of Figures.

Review

Ví dụ:

Turn on Track Changes.
Add a Comment.
Accept the change.

Thí sinh cần thực hiện đúng thao tác được yêu cầu thay vì chỉ đạt được kết quả gần giống.

144. Cách đọc yêu cầu bài thi

Đọc yêu cầu chính xác là một kỹ năng rất quan trọng khi làm bài MOS Word.

Một yêu cầu có thể chứa nhiều thông tin.

Ví dụ:

Apply Heading 1 to the title,
change the font size to 18 pt,
and center the paragraph.

Có thể tách thành:

1. Chọn title.
2. Apply Heading 1.
3. Đặt Font Size = 18 pt.
4. Căn giữa paragraph.

Xác định đối tượng

Trước khi thao tác, cần xác định rõ yêu cầu đang nói đến:

• Text.

• Paragraph.

• Table.

• Cell.

• Picture.

• Shape.

• Section.

• Page.

• Document.

Ví dụ:

Format the paragraph

khác với:

Format the selected text

Chú ý các thông số

Đặc biệt chú ý:

• Font.

• Font Size.

• Alignment.

• Spacing.

• Indent.

• Margins.

• Page Size.

• Orientation.

• Style.

• Color.

• Numbering.

Không nên tự thay đổi những thiết lập không được yêu cầu.

145. Kỹ thuật xử lý Task nhanh

Trong bài thi MOS, tốc độ thực hiện Task rất quan trọng.

Kỹ thuật 1 — Xác định đối tượng trước

Trước khi thao tác, xác định chính xác đối tượng cần chỉnh sửa.

Ví dụ:

Table
 ↓
Chọn Table
 ↓
Table Design
 ↓
Chọn Style

Không nên mở nhiều menu khi chưa xác định đối tượng.

Kỹ thuật 2 — Sử dụng Ribbon đúng nhóm

Ví dụ:

Font
→ Home

Paragraph
→ Home

Table
→ Table Design / Layout

Page Setup
→ Layout

References
→ References

Review
→ Review

Kỹ thuật 3 — Sử dụng phím tắt

Các thao tác thường xuyên có thể thực hiện bằng phím tắt.

Ví dụ:

Ctrl + C
Ctrl + V
Ctrl + X
Ctrl + Z
Ctrl + F
Ctrl + H

Kỹ thuật 4 — Không thao tác thừa

Nếu yêu cầu chỉ cần thay đổi Font Size thì không cần thay đổi thêm Font, Color hoặc Style nếu đề không yêu cầu.

Kỹ thuật 5 — Kiểm tra ngay sau Task

Sau khi hoàn thành một yêu cầu, nên kiểm tra nhanh kết quả trước khi chuyển sang Task tiếp theo.

146. Các lỗi thường gặp khi làm bài

Một số lỗi có thể khiến kết quả không đúng yêu cầu.

Chọn sai đối tượng

Ví dụ cần định dạng một đoạn nhưng lại chọn một phần văn bản.

Yêu cầu:
Format the paragraph.

Sai:
Chỉ chọn một câu.

Chọn sai Style

Ví dụ yêu cầu:

Heading 1

nhưng lại chọn:

Heading 2

Nhập sai thông số

Ví dụ yêu cầu:

Font Size: 14 pt

nhưng đặt:

Font Size: 16 pt

Căn chỉnh sai

Ví dụ yêu cầu:

Justify

nhưng chọn:

Left Align

Sai Page Layout

Các lỗi thường gặp:

• Sai Margins.

• Sai Orientation.

• Sai Page Size.

• Chèn sai loại Break.

Sai Table

Có thể gặp:

• Merge sai ô.

• Xóa nhầm dòng.

• Thêm sai cột.

• Chọn sai Table Style.

Quên lưu tài liệu

Sau khi hoàn thành, cần đảm bảo tài liệu được lưu đúng theo yêu cầu của bài thi.

147. Kỹ thuật quản lý thời gian

Thời gian là yếu tố quan trọng trong bài thi MOS.

Không nên dành quá nhiều thời gian cho một Task khó.

Phân chia thời gian

Có thể áp dụng nguyên tắc:

Task dễ
   ↓
Làm nhanh

Task trung bình
   ↓
Thực hiện bình thường

Task khó
   ↓
Đánh dấu / xử lý sau nếu cần

Không mắc kẹt ở một Task

Nếu một Task mất quá nhiều thời gian:

1. Đọc lại yêu cầu.

2. Xác định đối tượng.

3. Kiểm tra Ribbon liên quan.

4. Nếu vẫn chưa xử lý được, chuyển sang Task khác nếu cấu trúc bài thi cho phép.

5. Quay lại xử lý sau.

Dành thời gian kiểm tra

Không nên sử dụng toàn bộ thời gian cho việc thao tác mà không kiểm tra kết quả.

Cuối bài nên dành thời gian để:

• Kiểm tra các Task.

• Kiểm tra tài liệu.

• Kiểm tra định dạng.

• Kiểm tra những yêu cầu chưa hoàn thành.

148. Các phím tắt giúp làm bài nhanh

Phím tắt giúp thực hiện nhiều thao tác nhanh hơn.

Phím tắt cơ bản

Định dạng

Một số phím hữu ích khác

Không phải mọi Task trong MOS đều có thể thực hiện nhanh hơn bằng phím tắt. Với các tính năng chuyên biệt, cần sử dụng đúng Ribbon hoặc hộp thoại được yêu cầu.

149. Những tính năng thường xuất hiện trong đề thi

Khi luyện thi MOS Word, cần thành thạo các nhóm tính năng quan trọng trong chương trình.

Formatting

• Font.

• Font Size.

• Bold.

• Italic.

• Underline.

• Font Color.

• Highlight.

• Format Painter.

Paragraph

• Alignment.

• Line Spacing.

• Paragraph Spacing.

• Indent.

• Tab.

• Bullets.

• Numbering.

• Multilevel List.

Page Layout

• Page Size.

• Margins.

• Orientation.

• Columns.

• Page Break.

• Section Break.

• Header.

• Footer.

• Page Number.

Styles

• Heading Styles.

• Modify Style.

• Navigation Pane.

• Table of Contents.

Tables

• Create Table.

• Insert/Delete Rows and Columns.

• Merge Cells.

• Split Cells.

• Table Styles.

• Sort.

• Repeat Header Rows.

Objects

• Pictures.

• Shapes.

• Icons.

• SmartArt.

• Text Box.

• WordArt.

• Wrap Text.

• Align.

• Group/Ungroup.

References

• Footnote.

• Endnote.

• Citations.

• Bibliography.

• Captions.

• Cross-reference.

• Table of Figures.

Mail Merge

• Select Recipients.

• Insert Merge Field.

• Preview Results.

• Finish & Merge.

Review

• Spelling & Grammar.

• Word Count.

• Comments.

• Track Changes.

• Accept/Reject.

• Compare.

• Protect Document.

• Restrict Editing.

150. Chiến thuật đạt điểm cao

Để đạt kết quả tốt trong bài thi MOS Word, cần kết hợp kiến thức + tốc độ + độ chính xác.

1. Thành thạo giao diện Word

Biết vị trí của các nhóm công cụ:

Home
Insert
Draw
Design
Layout
References
Mailings
Review
View

Giúp tìm công cụ nhanh hơn.

2. Đọc kỹ từng Task

Không thực hiện theo suy đoán.

Nếu yêu cầu nói:

Apply Heading 1

thì phải áp dụng đúng Heading 1.

Nếu yêu cầu:

Set the font size to 14 pt

thì phải đặt đúng 14 pt.

3. Ưu tiên độ chính xác

Không nên thao tác quá nhanh dẫn đến:

• Chọn sai đối tượng.

• Nhập sai thông số.

• Định dạng nhầm.

• Xóa nhầm nội dung.

4. Sử dụng phím tắt hợp lý

Những thao tác quen thuộc như:

Ctrl + C
Ctrl + V
Ctrl + X
Ctrl + Z
Ctrl + F
Ctrl + S

có thể giúp tiết kiệm thời gian.

5. Không mắc kẹt ở một Task

Nếu gặp một yêu cầu khó, cần bình tĩnh xác định:

Yêu cầu
   ↓
Đối tượng
   ↓
Công cụ
   ↓
Thiết lập
   ↓
Kiểm tra

6. Kiểm tra trước khi kết thúc

Kiểm tra các Task đã thực hiện và những yêu cầu còn thiếu.

Đặc biệt chú ý:

• Formatting.

• Paragraph.

• Tables.

• Page Layout.

• Styles.

• Objects.

• References.

• Mail Merge.

• Review.

7. Luyện tập bằng thao tác thực tế

MOS Word là bài thi thực hành, vì vậy chỉ đọc lý thuyết là chưa đủ.

Nên luyện:

Đọc yêu cầu
      ↓
Thực hiện trên Word
      ↓
Kiểm tra
      ↓
Làm lại
      ↓
Tăng tốc độ

🎯 TỔNG KẾT PHẦN 15

Trong PHẦN 15 — LUYỆN THI MOS WORD, chúng ta đã học đúng 9 nội dung từ bài 142 đến bài 150:

142. Cấu trúc bài thi MOS Word

143. Các dạng câu hỏi trong bài thi

144. Cách đọc yêu cầu bài thi

145. Kỹ thuật xử lý Task nhanh

146. Các lỗi thường gặp khi làm bài

147. Kỹ thuật quản lý thời gian

148. Các phím tắt giúp làm bài nhanh

149. Những tính năng thường xuất hiện trong đề thi

150. Chiến thuật đạt điểm cao

Đây là toàn bộ PHẦN 15, đúng theo mục lục ban đầu và đúng số thứ tự 142 → 150.

quay về MỤC LỤC

131. Bài thực hành định dạng văn bản

Trong bài thực hành này, học viên luyện tập các kỹ năng định dạng văn bản đã học.

Yêu cầu thực hành

Cho đoạn văn bản:

MICROSOFT WORD

Microsoft Word là phần mềm xử lý văn bản được sử dụng
rộng rãi trong học tập, công việc và văn phòng.

Người dùng có thể tạo tài liệu, chỉnh sửa nội dung,
định dạng văn bản và trình bày tài liệu chuyên nghiệp.

Thực hiện các yêu cầu:

1. Chọn tiêu đề MICROSOFT WORD.

2. Định dạng tiêu đề bằng Bold.

3. Thay đổi Font chữ.

4. Thay đổi cỡ chữ.

5. Căn giữa tiêu đề.

6. Định dạng nội dung văn bản phù hợp.

7. Thay đổi màu chữ cho tiêu đề.

8. Highlight một phần nội dung.

9. Sử dụng Format Painter để sao chép định dạng.

10. Xóa định dạng bằng Clear Formatting khi cần.

Mục tiêu

Học viên thực hành thành thạo các thao tác định dạng văn bản cơ bản và có thể áp dụng chúng nhanh chóng trong tài liệu.

132. Bài thực hành định dạng đoạn văn

Bài thực hành tập trung vào các thao tác định dạng Paragraph.

Yêu cầu thực hành

Cho nội dung:

Microsoft Word cung cấp nhiều công cụ để định dạng
và trình bày văn bản.

Việc định dạng đoạn văn giúp tài liệu dễ đọc,
rõ ràng và chuyên nghiệp hơn.

Thực hiện:

1. Căn trái đoạn văn.

2. Căn giữa một đoạn văn.

3. Căn phải một đoạn văn.

4. Căn đều hai bên bằng Justify.

5. Thiết lập Line Spacing.

6. Thiết lập Paragraph Spacing.

7. Thụt đầu dòng.

8. Thiết lập Indent.

9. Thiết lập Tab.

10. Tạo danh sách bằng Bullets.

11. Tạo danh sách bằng Numbering.

12. Tạo Multilevel List.

13. Áp dụng Borders.

14. Áp dụng Shading.

Mục tiêu

Học viên có thể định dạng đoạn văn theo đúng yêu cầu trình bày của tài liệu.

133. Bài thực hành Page Layout

Bài thực hành này tập trung vào việc thiết lập bố cục trang.

Yêu cầu thực hành

Tạo một tài liệu gồm nhiều trang và thực hiện:

1. Chọn Page Size.

2. Thiết lập khổ giấy A4.

3. Thiết lập Margins.

4. Chọn Orientation.

5. Tạo trang Portrait.

6. Tạo trang Landscape.

7. Chèn Page Break.

8. Chèn Section Break.

9. Tạo Header.

10. Tạo Footer.

11. Chèn Page Number.

12. Tạo Columns.

13. Thêm Watermark.

14. Thiết lập Page Color.

15. Thiết lập Page Border.

Mục tiêu

Học viên biết cách kiểm soát bố cục trang và xử lý các tài liệu có nhiều phần với thiết lập trang khác nhau.

134. Bài thực hành Styles và Heading

Bài thực hành này sử dụng Styles và Heading để xây dựng cấu trúc tài liệu.

Yêu cầu thực hành

Tạo tài liệu có cấu trúc:

TÀI LIỆU HỌC MICROSOFT WORD

1. Giới thiệu
   1.1. Microsoft Word
   1.2. Các tính năng chính

2. Định dạng văn bản
   2.1. Font chữ
   2.2. Paragraph

3. Làm việc với bảng
   3.1. Tạo Table
   3.2. Định dạng Table

Thực hiện:

1. Áp dụng Heading 1 cho các phần chính.

2. Áp dụng Heading 2 cho các phần phụ.

3. Chỉnh sửa Style.

4. Modify Style.

5. Tạo Style mới.

6. Áp dụng Style cho nội dung.

7. Mở Navigation Pane.

8. Kiểm tra cấu trúc tài liệu bằng Navigation Pane.

9. Di chuyển các phần bằng Navigation Pane.

Mục tiêu

Học viên biết cách sử dụng Heading và Styles để quản lý tài liệu có cấu trúc.

135. Bài thực hành tạo mục lục

Bài thực hành sử dụng Heading Styles để tạo mục lục tự động.

Yêu cầu thực hành

Sử dụng tài liệu ở bài 134.

Đảm bảo:

Heading 1
    ↓
Heading 2
    ↓
Heading 3

được áp dụng đúng cho các tiêu đề.

Sau đó:

1. Đặt con trỏ tại vị trí muốn tạo mục lục.

2. Vào:

References → Table of Contents

3. Chọn một kiểu mục lục tự động.

4. Kiểm tra số trang.

5. Thay đổi nội dung tài liệu.

6. Cập nhật mục lục.

7. Chọn Update Table.

8. Cập nhật toàn bộ mục lục.

Ví dụ:

MỤC LỤC

1. Giới thiệu ............................ 1
   1.1. Microsoft Word .................. 2
   1.2. Các tính năng chính ............. 3

2. Định dạng văn bản .................... 5
   2.1. Font chữ ........................ 6
   2.2. Paragraph ....................... 7

Mục tiêu

Học viên có thể tạo và cập nhật mục lục tự động dựa trên Heading Styles.

136. Bài thực hành Tables

Bài thực hành này tập trung vào kỹ năng làm việc với Table.

Yêu cầu thực hành

Tạo bảng:

┌────┬────────────────┬──────────┬─────────┐
│ STT│ Họ và tên      │ Lớp      │ Điểm    │
├────┼────────────────┼──────────┼─────────┤
│ 1  │ Nguyễn Văn A   │ Word 01  │ 85      │
│ 2  │ Trần Văn B     │ Word 01  │ 90      │
│ 3  │ Lê Văn C       │ Word 02  │ 78      │
│ 4  │ Phạm Văn D     │ Word 02  │ 92      │
└────┴────────────────┴──────────┴─────────┘

Thực hiện:

1. Tạo Table.

2. Nhập dữ liệu.

3. Chọn dòng.

4. Chọn cột.

5. Chọn ô.

6. Thêm dòng.

7. Xóa dòng.

8. Thêm cột.

9. Xóa cột.

10. Merge Cells.

11. Split Cells.

12. Thay đổi kích thước Table.

13. Căn chỉnh nội dung.

14. Thiết lập Borders.

15. Thiết lập Shading.

16. Áp dụng Table Style.

17. Sort dữ liệu.

18. Repeat Header Rows.

19. Chuyển Text thành Table.

20. Chuyển Table thành Text.

Mục tiêu

Học viên thành thạo các thao tác cơ bản và quan trọng khi làm việc với Tables.

137. Bài thực hành Pictures và Shapes

Bài thực hành tập trung vào hình ảnh và các đối tượng đồ họa.

Yêu cầu thực hành

Tạo một trang giới thiệu sản phẩm hoặc chủ đề bất kỳ.

Thực hiện:

1. Chèn Picture.

2. Resize hình ảnh.

3. Crop hình ảnh.

4. Áp dụng Picture Styles.

5. Thiết lập Wrap Text.

6. Thiết lập Position.

7. Căn chỉnh hình ảnh bằng Align.

8. Chèn Shapes.

9. Chèn Icons.

10. Chèn SmartArt.

11. Chèn Text Box.

12. Chèn WordArt.

13. Group các đối tượng.

14. Ungroup các đối tượng.

15. Align các đối tượng.

16. Distribute các đối tượng.

Ví dụ bố cục:

┌──────────────────────────────────────┐
│          TÊN SẢN PHẨM               │
│                                      │
│       ┌──────────────┐               │
│       │    IMAGE     │     ■ Shape   │
│       │              │               │
│       └──────────────┘               │
│                                      │
│          WordArt / Text Box          │
└──────────────────────────────────────┘

Mục tiêu

Học viên biết cách kết hợp hình ảnh và đối tượng để tạo bố cục trực quan.

138. Bài thực hành References

Bài thực hành này tổng hợp các công cụ trong nhóm References.

Yêu cầu thực hành

Tạo một tài liệu có nội dung và hình ảnh minh họa.

Thực hiện:

1. Chèn Footnote.

2. Chèn Endnote.

3. Tạo Citation.

4. Thêm Source.

5. Quản lý Sources.

6. Tạo Bibliography.

7. Chèn Caption cho hình ảnh.

8. Chèn Caption cho Table.

9. Tạo Cross-reference.

10. Tạo Table of Figures.

11. Thực hành Table of Authorities.

Ví dụ:

Hình 1. Giao diện Microsoft Word

Trong nội dung:

Xem Hình 1 để biết thêm thông tin.

Mục tiêu

Học viên có thể sử dụng nhóm References để xây dựng tài liệu có chú thích, trích dẫn và tham chiếu.

139. Bài thực hành Mail Merge

Bài thực hành này sử dụng Mail Merge để tạo tài liệu hàng loạt.

Dữ liệu

Tạo bảng dữ liệu:

┌────────────────┬──────────────────┬──────────────┐
│ Họ tên         │ Địa chỉ          │ Điện thoại   │
├────────────────┼──────────────────┼──────────────┤
│ Nguyễn Văn A   │ 10 Nguyễn Trãi   │ 0900000001   │
│ Trần Văn B     │ 20 Lê Lợi        │ 0900000002   │
│ Lê Văn C       │ 30 Hai Bà Trưng  │ 0900000003   │
└────────────────┴──────────────────┴──────────────┘

Yêu cầu

1. Tạo Mail Merge.

2. Chọn danh sách người nhận.

3. Chèn Merge Field.

4. Chèn thông tin người nhận.

5. Chèn Greeting Line.

6. Sử dụng Preview Results.

7. Kiểm tra từng người nhận.

8. Sử dụng Finish & Merge.

9. Tạo thư hàng loạt.

10. Thực hành với dữ liệu từ Excel.

Mục tiêu

Học viên có thể tạo tài liệu cá nhân hóa hàng loạt từ một nguồn dữ liệu.

140. Bài thực hành Review

Bài thực hành tổng hợp các công cụ kiểm tra và cộng tác.

Yêu cầu

Sử dụng một tài liệu có nội dung cần chỉnh sửa.

Thực hiện:

1. Kiểm tra Spelling & Grammar.

2. Kiểm tra Word Count.

3. Sử dụng Thesaurus.

4. Sử dụng Translate.

5. Thêm Comments.

6. Trả lời Comment.

7. Sử dụng Track Changes.

8. Thực hiện một số thay đổi trong tài liệu.

9. Accept một thay đổi.

10. Reject một thay đổi.

11. So sánh hai tài liệu bằng Compare Documents.

12. Thực hành Protect Document.

13. Thực hành Restrict Editing.

Ví dụ quy trình:

Tài liệu gốc
     ↓
Track Changes
     ↓
Chỉnh sửa
     ↓
Comments
     ↓
Review
     ↓
Accept / Reject
     ↓
Tài liệu hoàn chỉnh

Mục tiêu

Học viên có thể kiểm tra, chỉnh sửa và cộng tác trên tài liệu một cách có kiểm soát.

141. Bài thực hành tổng hợp

Đây là bài thực hành tổng hợp các kỹ năng đã học trong khóa học đến thời điểm này.

Yêu cầu

Tạo một tài liệu hoàn chỉnh với chủ đề:

BÁO CÁO TỔNG HỢP

Tài liệu gồm:

TRANG BÌA

MỤC LỤC

1. GIỚI THIỆU

2. NỘI DUNG

3. BẢNG DỮ LIỆU

4. HÌNH ẢNH

5. TÀI LIỆU THAM KHẢO

Thực hiện

Bước 1 — Định dạng văn bản

• Font chữ.

• Cỡ chữ.

• Bold.

• Italic.

• Underline.

• Font Color.

• Highlight.

Bước 2 — Định dạng Paragraph

• Alignment.

• Line Spacing.

• Paragraph Spacing.

• Indent.

• Tab.

• Bullets.

• Numbering.

Bước 3 — Page Layout

• Page Size.

• Margins.

• Orientation.

• Page Break.

• Section Break.

• Header.

• Footer.

• Page Number.

Bước 4 — Styles

• Heading 1.

• Heading 2.

• Styles.

• Navigation Pane.

Bước 5 — Table

Tạo bảng dữ liệu và định dạng:

• Borders.

• Shading.

• Table Styles.

• Alignment.

Bước 6 — Pictures và Objects

Chèn:

• Picture.

• Shape.

• Text Box.

• WordArt.

Thực hiện:

• Resize.

• Crop.

• Wrap Text.

• Align.

• Group.

Bước 7 — References

Thêm:

• Footnote.

• Citation.

• Source.

• Bibliography.

• Caption.

• Cross-reference.

• Table of Figures.

Bước 8 — Table of Contents

Tạo mục lục tự động từ Heading.

Bước 9 — Review

Thực hiện:

• Spelling & Grammar.

• Word Count.

• Comments.

• Track Changes.

Bước 10 — Kiểm tra

Sử dụng:

Print Preview

để kiểm tra toàn bộ tài liệu trước khi xuất hoặc in.

Mục tiêu

Sau bài thực hành tổng hợp, học viên có thể kết hợp nhiều nhóm kỹ năng Microsoft Word để tạo một tài liệu hoàn chỉnh, có cấu trúc và trình bày chuyên nghiệp.

🎯 TỔNG KẾT PHẦN 14

Trong PHẦN 14 — KỸ NĂNG THỰC HÀNH MOS WORD, chúng ta đã học đúng 11 nội dung từ bài 131 đến bài 141:

131. Bài thực hành định dạng văn bản

132. Bài thực hành định dạng đoạn văn

133. Bài thực hành Page Layout

134. Bài thực hành Styles và Heading

135. Bài thực hành tạo mục lục

136. Bài thực hành Tables

137. Bài thực hành Pictures và Shapes

138. Bài thực hành References

139. Bài thực hành Mail Merge

140. Bài thực hành Review

141. Bài thực hành tổng hợp

Đây là toàn bộ PHẦN 14, đúng theo mục lục ban đầu và đúng số thứ tự 131 → 141.

quay về MỤC LỤC

121. Print Preview

Print Preview cho phép xem trước tài liệu trước khi in.

Để mở Print Preview, vào:

File → Print

Word sẽ hiển thị khu vực xem trước tài liệu.

Có thể kiểm tra:

• Nội dung từng trang.

• Số trang.

• Bố cục trang.

• Lề trang.

• Header và Footer.

• Page Number.

• Vị trí hình ảnh.

• Bảng.

• Các đối tượng trên trang.

Ví dụ:

┌─────────────────────────────┐
│                             │
│       TÀI LIỆU WORD         │
│                             │
│   Nội dung tài liệu...      │
│                             │
│                             │
│              Trang 1        │
└─────────────────────────────┘

Chuyển trang trong Print Preview

Có thể sử dụng các nút điều hướng để xem:

• Trang trước.

• Trang tiếp theo.

Hoặc nhập số trang cần xem.

Kiểm tra trước khi in

Print Preview giúp phát hiện những lỗi như:

• Nội dung bị tràn sang trang khác.

• Bảng bị chia không mong muốn.

• Hình ảnh nằm sai vị trí.

• Header hoặc Footer không đúng.

• Page Number không đúng.

• Trang trắng xuất hiện.

Sau khi kiểm tra xong, có thể tiến hành thiết lập máy in và in tài liệu.

122. Thiết lập máy in

Microsoft Word cho phép lựa chọn máy in và thiết lập các tùy chọn in trước khi thực hiện lệnh Print.

Vào:

File → Print

Trong khu vực Printer, chọn máy in cần sử dụng.

Ví dụ:

Printer:
┌──────────────────────────┐
│ HP LaserJet              │
│ Microsoft Print to PDF   │
└──────────────────────────┘

Tùy hệ thống, danh sách máy in có thể khác nhau.

Printer Properties

Có thể mở:

Printer Properties

để thiết lập các tùy chọn do driver máy in cung cấp.

Ví dụ:

• Khổ giấy.

• Chất lượng in.

• Khay giấy.

• In màu hoặc đen trắng.

• Một số thiết lập khác.

Các tùy chọn phụ thuộc vào loại máy in đang sử dụng.

Print Settings

Trong Word, khu vực Print cũng cho phép thiết lập:

• Số bản in.

• Trang cần in.

• In một mặt hoặc hai mặt nếu máy in hỗ trợ.

• Collated.

• Orientation.

• Paper Size.

• Margins.

• Pages per Sheet.

123. In toàn bộ tài liệu

Để in toàn bộ tài liệu, vào:

File → Print

Sau đó chọn máy in.

Tại phần thiết lập trang, chọn:

Print All Pages

Word sẽ in toàn bộ tài liệu.

Ví dụ tài liệu có:

Trang 1
Trang 2
Trang 3
Trang 4
Trang 5

Khi chọn Print All Pages, Word sẽ gửi toàn bộ 5 trang tới máy in.

Quy trình

Bước 1: Mở tài liệu.

Bước 2: Chọn:

File → Print

Bước 3: Chọn máy in.

Bước 4: Kiểm tra Print Preview.

Bước 5: Chọn số bản cần in.

Bước 6: Chọn:

Print

124. In một phần tài liệu

Không nhất thiết phải in toàn bộ tài liệu. Word cho phép chỉ định phần tài liệu cần in.

Trong:

File → Print

có thể chọn phạm vi trang.

Ví dụ:

Pages: 3-7

Word sẽ chỉ in từ trang 3 đến trang 7.

Ví dụ

Tài liệu có 20 trang:

1  2  3  4  5  6  7  8  9  10
11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Nếu nhập:

3-7

Word sẽ in:

3
4
5
6
7

Có thể nhập nhiều phạm vi trang tùy phiên bản Word và giao diện in.

Ví dụ:

1-3, 8, 12-15

125. In nhiều bản

Word cho phép in nhiều bản của cùng một tài liệu.

Trong:

File → Print

tại mục Copies, nhập số lượng bản cần in.

Ví dụ:

Copies: 5

Word sẽ in 5 bản của tài liệu.

Collated

Khi in nhiều bản, có thể sử dụng tùy chọn Collated.

Ví dụ tài liệu có 3 trang và cần in 2 bản.

Collated:

Bản 1:
Trang 1
Trang 2
Trang 3

Bản 2:
Trang 1
Trang 2
Trang 3

Uncollated:

Trang 1
Trang 1

Trang 2
Trang 2

Trang 3
Trang 3

Tùy chọn này rất hữu ích khi in nhiều bản tài liệu nhiều trang.

126. Print Selection

Print Selection cho phép in riêng phần nội dung đã được chọn trong tài liệu.

Các bước

Bước 1: Chọn phần văn bản muốn in.

Ví dụ:

Đoạn văn 1
Đoạn văn 2
Đoạn văn 3

Chỉ chọn:

Đoạn văn 2

Bước 2: Chọn:

File → Print

Bước 3: Trong phần thiết lập trang, chọn:

Print Selection

Bước 4: Kiểm tra Print Preview.

Bước 5: Chọn:

Print

Word sẽ chỉ in phần nội dung đang được chọn.

Lưu ý

Print Selection khác với việc nhập số trang.

Print Selection dựa trên vùng nội dung đang được chọn, không chỉ dựa vào số trang.

127. Save As PDF

Microsoft Word cho phép lưu tài liệu dưới định dạng PDF.

PDF phù hợp khi cần chia sẻ tài liệu mà muốn giữ bố cục tương đối ổn định trên các thiết bị.

Cách lưu PDF

Có thể chọn:

File → Save As

Sau đó tại:

Save as type

chọn:

PDF (*.pdf)

Sau đó chọn:

Save

Một cách khác

Có thể sử dụng:

File → Export → Create PDF/XPS

Sau đó chọn vị trí lưu và xuất tài liệu.

Kiểm tra PDF

Sau khi tạo PDF, nên mở file PDF để kiểm tra:

• Số trang.

• Nội dung.

• Hình ảnh.

• Bảng.

• Header.

• Footer.

• Page Number.

• Font chữ.

• Bố cục.

Ví dụ:

Word Document
      │
      ▼
Save As PDF
      │
      ▼
PDF Document

128. Export tài liệu

Export cho phép xuất tài liệu Word sang một số định dạng khác tùy phiên bản và tính năng được hỗ trợ.

Trong Word có thể sử dụng:

File → Export

Một lựa chọn phổ biến là:

Create PDF/XPS

Sau đó chọn:

Create PDF/XPS

Word sẽ mở hộp thoại xuất tài liệu.

Có thể thiết lập:

• File name.

• Save location.

• PDF.

• XPS.

• Một số tùy chọn xuất.

Options khi Export

Trong quá trình xuất PDF, có thể có các tùy chọn liên quan đến:

• Page range.

• Document properties.

• Accessibility.

• PDF/A.

• Open file after publishing.

Các tùy chọn có thể thay đổi tùy phiên bản Word.

129. Các thiết lập in quan trọng

Trước khi in tài liệu, cần kiểm tra các thiết lập quan trọng trong:

File → Print

Một số thiết lập thường được sử dụng gồm:

Printer

Chọn máy in cần sử dụng.

Printer → Chọn máy in

Copies

Xác định số lượng bản in.

Copies → 1 / 2 / 3 / ...

Pages

Xác định phạm vi trang cần in.

Ví dụ:

All Pages
Current Page
Custom Print

Print One Sided

In một mặt.

Nếu máy in hỗ trợ, có thể có lựa chọn in hai mặt như:

Print on Both Sides

Collated

Sắp xếp các bản in theo từng bộ.

Orientation

Thiết lập hướng giấy:

• Portrait.

• Landscape.

Paper Size

Chọn khổ giấy.

Ví dụ:

• A4.

• Letter.

• Legal.

Tùy máy in và thiết lập hệ thống.

Margins

Có thể chọn các thiết lập lề được cung cấp trong giao diện Print hoặc sử dụng lề đã thiết lập trong tài liệu.

Pages per Sheet

Cho phép in nhiều trang trên một tờ giấy.

Ví dụ:

1 Page Per Sheet
2 Pages Per Sheet
4 Pages Per Sheet

Tùy chọn có thể phụ thuộc vào máy in và phiên bản Word.

130. Kiểm tra tài liệu trước khi in

Trước khi in tài liệu chính thức, cần kiểm tra toàn bộ tài liệu để tránh lỗi.

Có thể thực hiện kiểm tra theo trình tự:

Nội dung
   ↓
Định dạng
   ↓
Bố cục trang
   ↓
Header / Footer
   ↓
Page Number
   ↓
Hình ảnh / Bảng
   ↓
Print Preview
   ↓
In

Kiểm tra nội dung

Kiểm tra:

• Chính tả.

• Ngữ pháp.

• Nội dung bị thiếu.

• Nội dung bị lặp.

• Số liệu.

Có thể sử dụng:

Review → Spelling & Grammar

và:

Review → Word Count

Kiểm tra bố cục

Kiểm tra:

• Khổ giấy.

• Orientation.

• Margins.

• Page Break.

• Section Break.

• Columns.

Kiểm tra Header và Footer

Kiểm tra:

• Header.

• Footer.

• Page Number.

• Nội dung ở đầu và cuối trang.

Kiểm tra hình ảnh và bảng

Đặc biệt chú ý:

• Hình ảnh có bị tràn trang không.

• Bảng có bị cắt không.

• Nội dung trong bảng có bị mất không.

• Caption có đúng không.

Kiểm tra Print Preview

Cuối cùng vào:

File → Print

để xem trước toàn bộ tài liệu.

Kiểm tra từng trang trước khi nhấn:

Print

Đối với tài liệu quan trọng, nên in thử một bản trước khi in số lượng lớn.

🎯 TỔNG KẾT PHẦN 13

Trong PHẦN 13 — IN ẤN VÀ XUẤT TÀI LIỆU, chúng ta đã học đúng 10 nội dung từ bài 121 đến bài 130:

121. Print Preview

122. Thiết lập máy in

123. In toàn bộ tài liệu

124. In một phần tài liệu

125. In nhiều bản

126. Print Selection

127. Save As PDF

128. Export tài liệu

129. Các thiết lập in quan trọng

130. Kiểm tra tài liệu trước khi in

Đây là toàn bộ PHẦN 13, đúng theo mục lục ban đầu và đúng số thứ tự 121 → 130.

quay về MỤC LỤC

Trong Microsoft Word, các công cụ tự động hóa và công cụ nâng cao giúp người dùng tiết kiệm thời gian, chuẩn hóa tài liệu và quản lý các thông tin liên quan đến Document.

111. AutoCorrect

AutoCorrect là tính năng tự động sửa một số lỗi khi nhập văn bản trong Word.

Ví dụ, khi người dùng nhập một lỗi chính tả phổ biến, Word có thể tự động thay thế bằng từ đúng.

Để thiết lập AutoCorrect, vào:

File → Options → Proofing → AutoCorrect Options

Hộp thoại AutoCorrect xuất hiện.

Các tùy chọn AutoCorrect

Có thể thiết lập các tùy chọn như:

• Correct TWo INitial CApitals.

• Capitalize first letter of sentences.

• Capitalize first letter of table cells.

• Capitalize names of days.

• Correct accidental usage of cAPS LOCK key.

Thêm mục AutoCorrect

Trong hộp thoại AutoCorrect, có thể thêm cặp:

Replace:    vl
With:       Microsoft Word

Sau đó khi nhập:

vl

Word có thể tự động thay thế thành:

Microsoft Word

Xóa mục AutoCorrect

Chọn mục cần xóa rồi chọn:

Delete

AutoCorrect đặc biệt hữu ích khi thường xuyên nhập các cụm từ dài hoặc những từ dễ gõ sai.

112. AutoFormat

AutoFormat là nhóm tính năng giúp Word tự động áp dụng một số định dạng trong quá trình nhập văn bản.

Một số chức năng tự động có thể liên quan đến:

• Danh sách.

• Dấu gạch ngang.

• Đường kẻ.

• Định dạng địa chỉ Internet.

• Dấu ngoặc.

• Một số kiểu văn bản.

Các thiết lập liên quan có thể được tìm thấy trong:

File → Options → Proofing → AutoCorrect Options

và các tùy chọn:

AutoFormat

hoặc:

AutoFormat As You Type

tùy phiên bản Word.

AutoFormat As You Type

Tính năng này cho phép Word tự động định dạng khi người dùng đang nhập.

Ví dụ, khi nhập một danh sách có cấu trúc phù hợp, Word có thể tự động chuyển thành:

1. Nội dung thứ nhất
2. Nội dung thứ hai
3. Nội dung thứ ba

Thay vì phải tự định dạng từng dòng.

Kiểm soát AutoFormat

Người dùng có thể bật hoặc tắt các tùy chọn AutoFormat theo nhu cầu.

113. Quick Parts

Quick Parts dùng để lưu và chèn nhanh những nội dung thường xuyên sử dụng.

Để truy cập:

Insert → Quick Parts

Quick Parts có thể lưu các nội dung như:

• Văn bản.

• Thuộc tính tài liệu.

• Các nội dung được định dạng sẵn.

Tạo Quick Part

Chọn nội dung muốn lưu.

Vào:

Insert → Quick Parts → Save Selection to Quick Part Gallery

Word sẽ hiển thị hộp thoại:

Create New Building Block

Có thể thiết lập:

• Name.

• Gallery.

• Category.

• Description.

• Save in.

• Options.

Sau khi lưu, nội dung có thể được chèn lại từ:

Insert → Quick Parts

Ví dụ

Một đoạn chữ thường xuyên sử dụng:

Trân trọng,

Lớp Học Vi Tính

Có thể lưu thành Quick Part.

Sau đó chỉ cần chọn Quick Part thay vì nhập lại toàn bộ nội dung.

114. Building Blocks

Building Blocks là các thành phần nội dung được lưu để có thể sử dụng lại trong Word.

Building Blocks có thể bao gồm:

• Quick Parts.

• Headers.

• Footers.

• Cover Pages.

• Text Boxes.

• Một số nội dung định dạng sẵn khác.

Có thể quản lý Building Blocks thông qua:

Insert → Quick Parts → Building Blocks Organizer

Building Blocks Organizer

Cửa sổ Building Blocks Organizer hiển thị các Building Blocks đã có.

Có thể:

• Chèn.

• Chỉnh sửa.

• Xóa.

• Xem thuộc tính.

Ví dụ:

Building Blocks
────────────────────────
Tên
Category
Gallery
Description
────────────────────────

Tạo Building Block

Chọn nội dung cần lưu:

Insert → Quick Parts → Save Selection to Quick Part Gallery

Sau đó thiết lập thông tin Building Block.

Building Blocks giúp chuẩn hóa những nội dung được sử dụng lặp lại trong nhiều tài liệu.

115. Templates

Template là mẫu tài liệu được thiết kế sẵn để sử dụng làm cơ sở cho các tài liệu mới.

Template có thể chứa:

• Nội dung mẫu.

• Styles.

• Themes.

• Layout.

• Header.

• Footer.

• Logo.

• Định dạng văn bản.

• Các thành phần thiết kế khác.

Mở Template

Khi tạo tài liệu mới:

File → New

Word cung cấp nhiều Template có sẵn.

Ví dụ:

• Resume.

• Letter.

• Report.

• Brochure.

• Invoice.

• Calendar.

Có thể tìm kiếm Template theo từ khóa.

Lợi ích của Template

Template giúp:

• Tiết kiệm thời gian.

• Chuẩn hóa tài liệu.

• Giữ thống nhất về định dạng.

• Tạo nhanh các tài liệu cùng loại.

116. Create Template

Ngoài việc sử dụng Template có sẵn, Word cho phép người dùng tạo Template riêng.

Ví dụ có thể tạo một Template cho:

CÔNG TY ABC

Logo
Tên tài liệu
Header
Footer
Styles
Nội dung mẫu

Tạo Template

Trước tiên tạo tài liệu với các thiết lập mong muốn:

• Font.

• Styles.

• Margins.

• Header.

• Footer.

• Logo.

• Nội dung mẫu.

Sau đó chọn:

File → Save As

Tại loại file, chọn:

Word Template (*.dotx)

Sau đó đặt tên và lưu Template.

Nếu Template cần chứa Macro, có thể sử dụng định dạng:

Word Macro-Enabled Template (*.dotm)

Sử dụng Template đã tạo

Khi tạo tài liệu mới, có thể chọn Template đã lưu để tạo tài liệu dựa trên mẫu đó.

117. Document Properties

Document Properties chứa các thông tin mô tả tài liệu.

Các thông tin có thể bao gồm:

• Title.

• Author.

• Subject.

• Keywords.

• Comments.

• Category.

Một số thông tin có thể được quản lý tại:

File → Info

và khu vực:

Properties

Ví dụ

Title:       Khóa học Microsoft Word
Author:      Lớp Học Vi Tính
Subject:     MOS Word
Keywords:    Word, MOS, Microsoft Office

Tác dụng

Document Properties giúp:

• Mô tả tài liệu.

• Tìm kiếm tài liệu.

• Quản lý tài liệu.

• Cung cấp thông tin metadata.

Có thể chỉnh sửa các thuộc tính này trước khi lưu hoặc chia sẻ tài liệu.

118. Inspect Document

Inspect Document dùng để kiểm tra tài liệu nhằm phát hiện các thông tin hoặc dữ liệu có thể không muốn chia sẻ.

Công cụ này nằm trong:

File → Info → Check for Issues → Inspect Document

Word sẽ mở:

Document Inspector

Có thể kiểm tra các loại nội dung như:

• Comments.

• Revisions.

• Versions.

• Document Properties.

• Personal Information.

• Headers and Footers.

• Hidden Text.

• Custom XML Data.

• Một số nội dung khác tùy phiên bản Word.

Quy trình

Bước 1: Vào:

File → Info

Bước 2: Chọn:

Check for Issues

Bước 3: Chọn:

Inspect Document

Bước 4: Chọn các nội dung cần kiểm tra.

Bước 5: Chọn:

Inspect

Word sẽ đưa ra kết quả kiểm tra.

Nếu phát hiện nội dung cần loại bỏ, có thể sử dụng:

Remove All

tương ứng với loại thông tin đó.

Lưu ý

Nên sử dụng Document Inspector trước khi chia sẻ tài liệu quan trọng, đặc biệt khi tài liệu đã trải qua nhiều lần chỉnh sửa hoặc cộng tác.

119. Accessibility Checker

Accessibility Checker dùng để kiểm tra khả năng tiếp cận của tài liệu đối với người dùng có các nhu cầu hỗ trợ khác nhau.

Để sử dụng:

Review → Check Accessibility

Hoặc trong một số phiên bản:

File → Info → Check for Issues → Check Accessibility

Word sẽ mở khu vực:

Accessibility

và đưa ra các vấn đề cần kiểm tra.

Các vấn đề có thể được phát hiện

Ví dụ:

• Hình ảnh thiếu Alternative Text.

• Cấu trúc Heading chưa phù hợp.

• Một số thành phần khó tiếp cận.

• Các vấn đề liên quan đến khả năng đọc nội dung.

Alternative Text

Đối với hình ảnh, có thể thêm Alt Text để mô tả nội dung hình ảnh.

Chọn hình ảnh:

Picture Format → Alt Text

Sau đó nhập mô tả phù hợp.

Ví dụ:

Alt Text:

Biểu đồ doanh thu của công ty trong năm 2026.

Mục đích của Accessibility Checker

Công cụ này giúp phát hiện các vấn đề về khả năng tiếp cận trước khi tài liệu được chia sẻ hoặc xuất bản.

120. Macro cơ bản trong Word

Macro là một chuỗi thao tác có thể được ghi lại hoặc lập trình để tự động thực hiện các công việc trong Word.

Macro hữu ích khi một thao tác phải được thực hiện nhiều lần.

Hiển thị Developer Tab

Để làm việc với Macro, có thể bật:

File → Options → Customize Ribbon

Sau đó đánh dấu:

Developer

Tab Developer sẽ xuất hiện trên Ribbon.

Record Macro

Có thể ghi lại thao tác bằng:

Developer → Record Macro

Word yêu cầu nhập:

Macro name

Ví dụ:

Macro name: FormatTitle

Có thể lựa chọn cách chạy Macro thông qua:

• Button.

• Keyboard.

Sau đó thực hiện các thao tác muốn ghi lại.

Khi hoàn thành:

Developer → Stop Recording

Macro đã được lưu.

Chạy Macro

Có thể chạy Macro từ:

Developer → Macros

Chọn Macro cần chạy rồi chọn:

Run

Macro và phím tắt

Khi tạo Macro, có thể gán Macro vào một tổ hợp phím hoặc nút lệnh để chạy nhanh.

Ví dụ:

Phím tắt
   ↓
Macro
   ↓
Thực hiện nhiều thao tác
   ↓
Hoàn thành

Lưu ý về Macro

Nếu tài liệu chứa Macro, cần sử dụng định dạng hỗ trợ Macro như:

Word Macro-Enabled Document (*.docm)

Không nên bật hoặc chạy Macro từ các tài liệu không rõ nguồn gốc vì Macro có thể thực hiện các thao tác trên hệ thống.

🎯 TỔNG KẾT PHẦN 12

Trong PHẦN 12 — TỰ ĐỘNG HÓA VÀ CÔNG CỤ NÂNG CAO, chúng ta đã học đúng 10 nội dung từ bài 111 đến bài 120:

111. AutoCorrect

112. AutoFormat

113. Quick Parts

114. Building Blocks

115. Templates

116. Create Template

117. Document Properties

118. Inspect Document

119. Accessibility Checker

120. Macro cơ bản trong Word

Đây là toàn bộ nội dung của PHẦN 12, đúng theo mục lục ban đầu và đúng số thứ tự 111 → 120.

quay về MỤC LỤC

Microsoft Word cung cấp nhóm công cụ Review để kiểm tra nội dung, phát hiện lỗi, đếm từ, tra cứu từ đồng nghĩa, dịch văn bản, thêm Comments, theo dõi thay đổi và so sánh tài liệu.

101. Spelling & Grammar

Spelling & Grammar dùng để kiểm tra lỗi chính tả và ngữ pháp trong tài liệu.

Trong Word, có thể kiểm tra lỗi bằng:

Review → Spelling & Grammar

Tùy phiên bản Word, công cụ này có thể hiển thị dưới tên:

Editor

Word sẽ kiểm tra nội dung và đưa ra các đề xuất sửa lỗi.

Kiểm tra chính tả

Khi phát hiện từ có khả năng sai chính tả, Word có thể đánh dấu từ đó bằng đường gạch chân.

Ví dụ:

Microsoft Wrod
          ~~~~

Word có thể đề xuất:

Word

Kiểm tra ngữ pháp

Word cũng có thể phát hiện một số vấn đề về ngữ pháp và cách diễn đạt.

Có thể xem đề xuất bằng cách:

• Click phải vào nội dung được đánh dấu.

• Chọn đề xuất phù hợp.

Các lựa chọn thường gặp

Tùy trường hợp, Word có thể cung cấp:

• Change.

• Ignore Once.

• Ignore All.

• Add to Dictionary.

Lưu ý

Công cụ kiểm tra phụ thuộc vào ngôn ngữ kiểm tra được thiết lập cho tài liệu.

102. Word Count

Word Count dùng để đếm số lượng từ và các thông tin thống kê trong tài liệu.

Có thể truy cập:

Review → Word Count

Hoặc xem thông tin Word Count trên Status Bar ở phía dưới cửa sổ Word.

Word Count có thể hiển thị các thông tin như:

• Pages.

• Words.

• Characters (with spaces).

• Characters (without spaces).

• Paragraphs.

• Lines.

Ví dụ:

Pages:       10
Words:       2,350
Characters:  13,420
Paragraphs:  85
Lines:       420

Đếm một phần nội dung

Nếu chọn một đoạn văn trước khi mở Word Count, Word có thể hiển thị số từ của phần được chọn bên cạnh tổng số từ của tài liệu.

Ví dụ:

Selection: 250 words
Document:  2,350 words

Tính năng này hữu ích khi tài liệu có yêu cầu giới hạn số lượng từ.

103. Thesaurus

Thesaurus dùng để tìm các từ đồng nghĩa hoặc những từ có liên quan.

Để sử dụng:

Review → Thesaurus

Hoặc click phải vào một từ và chọn:

Synonyms

Ví dụ:

important

Thesaurus có thể đưa ra những từ liên quan hoặc đồng nghĩa tùy theo ngữ cảnh và ngôn ngữ.

Sử dụng Thesaurus

Bước 1: Chọn hoặc đặt con trỏ tại từ cần tra cứu.

Bước 2: Vào:

Review → Thesaurus

Bước 3: Xem danh sách từ được đề xuất.

Bước 4: Chọn từ phù hợp nếu muốn thay thế.

Thesaurus đặc biệt hữu ích khi muốn tránh lặp từ trong tài liệu.

104. Translate

Microsoft Word cung cấp công cụ Translate để dịch nội dung.

Vào:

Review → Translate

Có thể sử dụng các lựa chọn như:

• Translate Selection.

• Translate Document.

Translate Selection

Dùng để dịch phần văn bản được chọn.

Ví dụ:

Microsoft Word is a word processor.

Có thể dịch sang ngôn ngữ được lựa chọn.

Translate Document

Dùng để dịch toàn bộ tài liệu.

Word sẽ sử dụng dịch vụ dịch trực tuyến nếu tính năng này được hỗ trợ và thiết bị có kết nối Internet.

Chọn ngôn ngữ

Có thể lựa chọn:

• Ngôn ngữ nguồn.

• Ngôn ngữ đích.

Cần kiểm tra lại bản dịch trước khi sử dụng chính thức vì kết quả dịch tự động có thể cần chỉnh sửa.

105. Comments

Comments cho phép thêm nhận xét vào tài liệu mà không cần thay đổi trực tiếp nội dung chính.

Comments thường được sử dụng khi nhiều người cùng kiểm tra hoặc chỉnh sửa tài liệu.

Thêm Comment

Chọn đoạn văn bản cần nhận xét.

Vào:

Review → New Comment

Sau đó nhập nội dung Comment.

Ví dụ:

Văn bản cần kiểm tra.

└── Comment:
    Kiểm tra lại số liệu này.

Trong một số phiên bản Word, có thể sử dụng:

Ctrl + Alt + M

để thêm Comment.

Trả lời Comment

Có thể chọn:

Reply

để phản hồi một Comment.

Ví dụ:

Comment:
Kiểm tra lại tiêu đề.

Reply:
Đã kiểm tra và cập nhật.

Resolve Comment

Sau khi xử lý xong Comment, có thể đánh dấu Comment là đã giải quyết bằng:

Resolve

Comment được giữ lại trong lịch sử nhưng được đánh dấu là đã xử lý.

106. Track Changes

Track Changes dùng để theo dõi những thay đổi được thực hiện trong tài liệu.

Tính năng này đặc biệt hữu ích khi nhiều người cùng chỉnh sửa một tài liệu.

Để bật:

Review → Track Changes

Khi bật Track Changes, Word sẽ ghi nhận các thay đổi như:

• Nội dung được thêm.

• Nội dung bị xóa.

• Một số thay đổi định dạng.

Ví dụ:

Văn bản ban đầu:

Microsoft Word là phần mềm xử lý văn bản.

Sau khi chỉnh sửa:

Microsoft Word là phần mềm xử lý tài liệu.
                         ^^^^^^^^^^^^^^^^^^
                         Nội dung thay đổi

Word có thể hiển thị phần thay đổi bằng các dấu hiệu trực quan.

Tắt Track Changes

Vào:

Review → Track Changes

để tắt chế độ theo dõi.

Lưu ý: tắt Track Changes không tự động xóa các thay đổi đã được ghi nhận. Các thay đổi vẫn cần được Accept hoặc Reject.

107. Accept và Reject Changes

Sau khi sử dụng Track Changes, người kiểm tra có thể quyết định giữ hoặc loại bỏ từng thay đổi.

Accept

Accept dùng để chấp nhận thay đổi.

Vào:

Review → Accept

Có thể lựa chọn:

• Accept and Move to Next.

• Accept This Change.

• Accept All Changes.

• Accept All Changes and Stop Tracking.

Ví dụ:

Bản gốc:
Microsoft Word là phần mềm văn bản.

Thay đổi:
Microsoft Word là phần mềm xử lý văn bản.

Nếu chọn Accept, nội dung mới sẽ trở thành nội dung chính thức.

Reject

Reject dùng để từ chối thay đổi.

Vào:

Review → Reject

Có thể lựa chọn:

• Reject and Move to Next.

• Reject This Change.

• Reject All Changes.

• Reject All Changes and Stop Tracking.

Khi Reject, Word sẽ khôi phục nội dung theo trạng thái trước khi thay đổi.

Lưu ý

Khi làm việc với tài liệu có Track Changes, cần kiểm tra kỹ từng thay đổi trước khi sử dụng:

Accept All Changes

hoặc:

Reject All Changes

108. Compare Documents

Compare Documents dùng để so sánh hai phiên bản tài liệu và xác định những điểm khác nhau.

Vào:

Review → Compare → Compare

Word yêu cầu chọn:

• Original document.

• Revised document.

Ví dụ:

Tài liệu gốc
      │
      │
      ▼
   COMPARE
      ▲
      │
      │
Tài liệu sửa đổi

Word sẽ tạo một tài liệu so sánh và hiển thị những điểm khác nhau.

Có thể phát hiện:

• Nội dung thêm.

• Nội dung xóa.

• Thay đổi định dạng.

• Những thay đổi khác giữa hai phiên bản.

Ví dụ

Tài liệu gốc:

Microsoft Word là phần mềm văn bản.

Tài liệu sửa đổi:

Microsoft Word là phần mềm xử lý văn bản.

Compare sẽ cho biết phần:

xử lý

đã được thêm vào.

Tính năng này rất hữu ích khi cần kiểm tra sự khác biệt giữa hai phiên bản tài liệu.

109. Protect Document

Protect Document dùng để bảo vệ tài liệu và hạn chế những thay đổi không mong muốn.

Vào:

Review → Protect

Tùy phiên bản Word, có thể có các tùy chọn bảo vệ khác nhau.

Một trong những cách bảo vệ phổ biến là đặt mật khẩu để hạn chế việc chỉnh sửa.

Protect Document

Có thể sử dụng:

Review → Protect → Restrict Editing

Sau đó thiết lập những giới hạn phù hợp.

Ngoài ra, Word có thể hỗ trợ các hình thức bảo vệ bằng mật khẩu tùy loại tài liệu và phiên bản.

Mục đích bảo vệ

Protect Document có thể được sử dụng để:

• Hạn chế chỉnh sửa.

• Chỉ cho phép một số loại chỉnh sửa.

• Bảo vệ nội dung tài liệu.

• Yêu cầu mật khẩu khi thay đổi thiết lập bảo vệ.

Cần ghi nhớ mật khẩu đã đặt vì việc khôi phục quyền chỉnh sửa có thể phụ thuộc vào phương thức bảo vệ được sử dụng.

110. Restrict Editing

Restrict Editing cho phép giới hạn những gì người khác có thể chỉnh sửa trong tài liệu.

Vào:

Review → Restrict Editing

Word mở khu vực Restrict Editing.

Có thể thiết lập các tùy chọn liên quan đến:

Editing restrictions

Ví dụ có thể giới hạn người dùng:

• No changes (Read only).

• Tracked changes.

• Comments.

• Filling in forms.

No changes (Read only)

Người dùng có thể đọc tài liệu nhưng không được chỉnh sửa nội dung thông thường.

Tracked changes

Chỉ cho phép thay đổi dưới dạng Track Changes.

Comments

Cho phép người dùng thêm Comments thay vì sửa trực tiếp nội dung.

Filling in forms

Cho phép người dùng điền vào các vùng biểu mẫu được thiết lập.

Sau khi thiết lập giới hạn, có thể chọn:

Yes, Start Enforcing Protection

Word có thể yêu cầu đặt mật khẩu để bảo vệ các thiết lập.

Ví dụ:

TÀI LIỆU

Nội dung chính
      │
      ├── Chỉ đọc
      ├── Track Changes
      ├── Comments
      └── Filling in forms

Restrict Editing đặc biệt hữu ích khi tài liệu cần được phân phối cho nhiều người nhưng không muốn họ tự do thay đổi toàn bộ nội dung.

🎯 TỔNG KẾT PHẦN 11

Trong PHẦN 11 — REVIEW VÀ CỘNG TÁC, chúng ta đã học đúng 10 nội dung từ bài 101 đến bài 110:

101. Spelling & Grammar

102. Word Count

103. Thesaurus

104. Translate

105. Comments

106. Track Changes

107. Accept và Reject Changes

108. Compare Documents

109. Protect Document

110. Restrict Editing

Đây là toàn bộ nội dung của PHẦN 11, đúng theo mục lục ban đầu và đúng số thứ tự 101 → 110.

quay về MỤC LỤC

Microsoft Word cung cấp tính năng Mail Merge để tạo nhiều tài liệu có cùng nội dung nhưng khác nhau về thông tin người nhận. 

Mail Merge thường được sử dụng để tạo thư hàng loạt, phong bì, nhãn và các tài liệu cá nhân hóa từ một danh sách dữ liệu.

91. Mail Merge là gì?

Mail Merge là tính năng cho phép kết hợp:

• Một tài liệu chính.

• Một danh sách dữ liệu.

• Các trường thông tin.

để tạo ra nhiều tài liệu có nội dung tương tự nhưng thông tin khác nhau.

Ví dụ có danh sách:

Họ tên          Địa chỉ
Nguyễn Văn A    10 Nguyễn Trãi
Trần Văn B      20 Lê Lợi
Lê Văn C        30 Hai Bà Trưng

Có một mẫu thư:

Kính gửi: [Họ tên]

Địa chỉ: [Địa chỉ]

Nhà trường trân trọng thông báo...

Sau khi thực hiện Mail Merge, Word có thể tạo:

Kính gửi: Nguyễn Văn A

Địa chỉ: 10 Nguyễn Trãi

Nhà trường trân trọng thông báo...

và:

Kính gửi: Trần Văn B

Địa chỉ: 20 Lê Lợi

Nhà trường trân trọng thông báo...

Như vậy, chỉ cần tạo một mẫu nhưng có thể tạo ra nhiều tài liệu khác nhau.

92. Tạo Mail Merge

Để bắt đầu Mail Merge, vào:

Mailings → Start Mail Merge

Word cung cấp các loại tài liệu có thể tạo bằng Mail Merge:

• Letters.

• E-mail Messages.

• Envelopes.

• Labels.

• Directory.

Trong khóa học này, Mail Merge được sử dụng để tạo các tài liệu hàng loạt theo danh sách người nhận.

Quy trình cơ bản

Tài liệu chính
      ↓
Chọn danh sách người nhận
      ↓
Chèn Merge Fields
      ↓
Preview Results
      ↓
Finish & Merge
      ↓
Tài liệu hàng loạt

Bắt đầu với Letters

Chọn:

Mailings → Start Mail Merge → Letters

Word sẽ sử dụng tài liệu hiện tại làm tài liệu chính.

Sau đó tiếp tục lựa chọn danh sách người nhận.

93. Chọn danh sách người nhận

Sau khi tạo Mail Merge, cần xác định danh sách người nhận.

Vào:

Mailings → Select Recipients

Có thể lựa chọn:

• Type a New List.

• Use an Existing List.

• Choose from Outlook Contacts.

Type a New List

Cho phép tạo một danh sách người nhận mới ngay trong Word.

Word cung cấp biểu mẫu để nhập thông tin.

Ví dụ:

First Name    Last Name    Address
Nguyễn        Văn A        10 Nguyễn Trãi
Trần          Văn B        20 Lê Lợi
Lê            Văn C        30 Hai Bà Trưng

Use an Existing List

Cho phép sử dụng một danh sách dữ liệu đã có.

Ví dụ:

• Excel.

• Access.

• Một nguồn dữ liệu tương thích khác.

Khi sử dụng Excel, Word có thể lấy dữ liệu từ một Worksheet làm danh sách người nhận.

Choose from Outlook Contacts

Cho phép sử dụng danh bạ Outlook làm nguồn dữ liệu nếu hệ thống và phiên bản Office hỗ trợ.

94. Insert Merge Field

Merge Field là trường dữ liệu được chèn vào tài liệu chính để Word biết vị trí cần đưa thông tin của từng người nhận vào.

Ví dụ danh sách dữ liệu:

Họ tên          Địa chỉ
Nguyễn Văn A    10 Nguyễn Trãi
Trần Văn B      20 Lê Lợi
Lê Văn C        30 Hai Bà Trưng

Trong tài liệu chính có thể chèn:

Kính gửi: «Họ tên»

Địa chỉ: «Địa chỉ»

Khi Merge, Word sẽ thay các Merge Field bằng dữ liệu tương ứng.

Chèn Merge Field

Đặt con trỏ tại vị trí cần chèn.

Vào:

Mailings → Insert Merge Field

Sau đó chọn trường dữ liệu.

Ví dụ:

• First Name.

• Last Name.

• Address.

• City.

• Postal Code.

• Email.

Tên trường phụ thuộc vào cấu trúc của nguồn dữ liệu.

Address Block

Word cũng cung cấp:

Mailings → Address Block

để chèn thông tin địa chỉ theo định dạng có sẵn.

Greeting Line

Có thể sử dụng:

Mailings → Greeting Line

để tạo lời chào.

Ví dụ:

Kính gửi «First Name»,

95. Preview Results

Sau khi chèn Merge Field, cần kiểm tra dữ liệu trước khi hoàn tất Mail Merge.

Chọn:

Mailings → Preview Results

Word sẽ thay các Merge Field bằng dữ liệu thật từ danh sách người nhận.

Ví dụ trước khi Preview:

Kính gửi: «Họ tên»

Địa chỉ: «Địa chỉ»

Sau khi Preview:

Kính gửi: Nguyễn Văn A

Địa chỉ: 10 Nguyễn Trãi

Có thể sử dụng các nút điều hướng để xem từng người nhận:

◀   1   2   3   4   ▶

Kiểm tra dữ liệu

Trước khi hoàn tất Mail Merge, cần kiểm tra:

• Tên người nhận.

• Địa chỉ.

• Các trường dữ liệu.

• Thứ tự người nhận.

• Nội dung cá nhân hóa.

Nếu phát hiện lỗi, có thể quay lại chỉnh sửa tài liệu chính hoặc nguồn dữ liệu.

96. Finish & Merge

Sau khi kiểm tra bằng Preview Results, có thể hoàn tất Mail Merge.

Chọn:

Mailings → Finish & Merge

Word cung cấp các lựa chọn chính:

• Edit Individual Documents.

• Print Documents.

• Send E-mail Messages.

Edit Individual Documents

Cho phép tạo một tài liệu mới chứa kết quả Mail Merge.

Có thể chọn:

• All.

• Current record.

• From ... To ...

Ví dụ chọn All, Word tạo tài liệu chứa tất cả các bản ghi.

Print Documents

Cho phép in trực tiếp các tài liệu đã Merge.

Có thể chọn:

• All.

• Current record.

• From ... To ...

Send E-mail Messages

Cho phép gửi nội dung Mail Merge qua email nếu hệ thống được cấu hình phù hợp.

97. Mail Merge với Excel

Microsoft Word có thể sử dụng dữ liệu từ Excel làm nguồn cho Mail Merge.

Ví dụ Excel có bảng:

┌──────────────┬───────────────┬──────────────┐
│ Họ tên       │ Địa chỉ       │ Điện thoại   │
├──────────────┼───────────────┼──────────────┤
│ Nguyễn A     │ 10 Nguyễn Trãi│ 0900000001   │
│ Trần B       │ 20 Lê Lợi     │ 0900000002   │
│ Lê C         │ 30 Hai Bà Trưng│0900000003   │
└──────────────┴───────────────┴──────────────┘

Các bước

Bước 1: Tạo tài liệu Word.

Bước 2: Vào:

Mailings → Start Mail Merge

Bước 3: Chọn loại tài liệu, ví dụ:

Letters

Bước 4: Chọn:

Mailings → Select Recipients → Use an Existing List

Bước 5: Chọn file Excel.

Bước 6: Chọn Worksheet chứa dữ liệu.

Bước 7: Chèn các Merge Field.

Ví dụ:

Kính gửi: «Họ tên»

Địa chỉ: «Địa chỉ»

Điện thoại: «Điện thoại»

Bước 8: Chọn Preview Results.

Bước 9: Kiểm tra dữ liệu.

Bước 10: Chọn Finish & Merge.

Lưu ý khi dùng Excel

Bảng dữ liệu nên có hàng đầu tiên chứa tên các trường.

Ví dụ:

Họ tên | Địa chỉ | Điện thoại

Các dòng phía dưới chứa dữ liệu tương ứng.

98. Tạo thư hàng loạt

Mail Merge có thể được sử dụng để tạo thư hàng loạt.

Ví dụ mẫu thư:

THÔNG BÁO

Kính gửi: «Họ tên»

Địa chỉ: «Địa chỉ»

Trung tâm xin thông báo rằng...

Trân trọng.

Khi thực hiện Mail Merge, mỗi người nhận sẽ nhận được một phiên bản thư với thông tin riêng.

Quy trình

Mailings → Start Mail Merge → Letters

Sau đó:

Select Recipients

→ chọn nguồn dữ liệu.

Tiếp theo chèn:

Insert Merge Field

Ví dụ:

Kính gửi: «Họ tên»

Địa chỉ: «Địa chỉ»

Sau đó:

Preview Results

để kiểm tra.

Cuối cùng:

Finish & Merge

để tạo hoặc in thư.

Ví dụ kết quả

Người nhận thứ nhất:

Kính gửi: Nguyễn Văn A

Địa chỉ: 10 Nguyễn Trãi

Người nhận thứ hai:

Kính gửi: Trần Văn B

Địa chỉ: 20 Lê Lợi

99. Tạo phong bì hàng loạt

Microsoft Word có thể sử dụng Mail Merge để tạo nhiều phong bì dựa trên danh sách người nhận.

Vào:

Mailings → Start Mail Merge → Envelopes

Word sẽ thiết lập tài liệu theo kích thước phong bì.

Sau đó chọn:

Select Recipients

để lựa chọn danh sách người nhận.

Chèn thông tin người nhận

Có thể sử dụng:

Address Block

hoặc các:

Insert Merge Field

để đưa thông tin người nhận vào phong bì.

Ví dụ:

┌──────────────────────────────────┐
│                                  │
│                         Nguyễn A │
│                         10 Nguyễn│
│                         Trãi     │
│                         TP.HCM   │
│                                  │
└──────────────────────────────────┘

Sau đó sử dụng:

Preview Results

để kiểm tra từng phong bì.

Cuối cùng:

Finish & Merge

để:

• Tạo tài liệu.

• In phong bì.

100. Tạo nhãn hàng loạt

Microsoft Word cũng cho phép tạo Labels hàng loạt bằng Mail Merge.

Vào:

Mailings → Start Mail Merge → Labels

Word sẽ hiển thị hộp thoại:

Label Options

Tại đây có thể lựa chọn:

• Label vendors.

• Product number.

Sau khi chọn loại nhãn, Word tạo bố cục các nhãn trên trang.

Chọn danh sách người nhận

Vào:

Mailings → Select Recipients

Sau đó chọn nguồn dữ liệu.

Chèn Merge Field

Có thể sử dụng:

Address Block

hoặc:

Insert Merge Field

Ví dụ:

┌───────────────────┐
│ Nguyễn Văn A      │
│ 10 Nguyễn Trãi    │
│ TP.HCM            │
└───────────────────┘

Sau đó sử dụng:

Update Labels

để áp dụng bố cục và Merge Field cho các nhãn còn lại.

Preview Results

Chọn:

Mailings → Preview Results

để kiểm tra thông tin trên từng nhãn.

Finish & Merge

Cuối cùng:

Mailings → Finish & Merge

để tạo hoặc in các nhãn hàng loạt.

🎯 TỔNG KẾT PHẦN 10

Trong PHẦN 10 — MAIL MERGE, chúng ta đã học đúng 10 nội dung từ bài 91 đến bài 100:

91. Mail Merge là gì?

92. Tạo Mail Merge

93. Chọn danh sách người nhận

94. Insert Merge Field

95. Preview Results

96. Finish & Merge

97. Mail Merge với Excel

98. Tạo thư hàng loạt

99. Tạo phong bì hàng loạt

100. Tạo nhãn hàng loạt

Đây là toàn bộ nội dung của PHẦN 10, đúng theo mục lục ban đầu và đúng số thứ tự 91 → 100.

quay về MỤC LỤC

Trong Microsoft Word, nhóm công cụ References được sử dụng để tạo và quản lý các nội dung tham khảo trong tài liệu như chú thích, trích dẫn nguồn, thư mục tài liệu tham khảo, chú thích hình ảnh, liên kết đến các phần khác của tài liệu và các bảng tham chiếu.

83. Footnote và Endnote

Footnote và Endnote được sử dụng để thêm chú thích hoặc thông tin tham khảo cho nội dung trong tài liệu.

Footnote

Footnote là chú thích được đặt ở cuối trang.

Ví dụ:

Microsoft Word là phần mềm xử lý văn bản.¹

──────────────────────────────

¹ Microsoft Word thuộc bộ Microsoft Office.

Chèn Footnote

Đặt con trỏ tại vị trí cần thêm chú thích.

Vào:

References → Insert Footnote

Word sẽ:

1. Chèn số chú thích vào nội dung.

2. Đưa con trỏ xuống cuối trang.

3. Tạo vị trí để nhập nội dung Footnote.

Ví dụ:

Microsoft Word là phần mềm xử lý văn bản.¹

Ở cuối trang:

¹ Microsoft Word là một ứng dụng xử lý văn bản.

Endnote

Endnote tương tự Footnote nhưng nội dung chú thích được đặt ở cuối tài liệu hoặc cuối Section tùy thiết lập.

Chọn:

References → Insert Endnote

Ví dụ:

Microsoft Word là phần mềm xử lý văn bản.¹

Cuối tài liệu:

¹ Microsoft Word là một ứng dụng xử lý văn bản.

Footnote và Endnote

Có thể quản lý các chú thích thông qua:

References → Footnotes Dialog Box Launcher

Tại đây có thể thiết lập:

• Footnotes.

• Endnotes.

• Number format.

• Custom mark.

• Start at.

• Numbering.

Có thể chuyển đổi giữa Footnote và Endnote bằng tùy chọn Convert.

84. Citations

Citation là thông tin trích dẫn nguồn được sử dụng trong nội dung tài liệu.

Ví dụ khi viết:

Microsoft Word là một phần mềm xử lý văn bản
được sử dụng phổ biến (Microsoft, 2026).

Phần:

(Microsoft, 2026)

là Citation.

Chèn Citation

Đặt con trỏ tại vị trí cần chèn.

Vào:

References → Insert Citation

Sau đó chọn nguồn đã có hoặc tạo nguồn mới.

Nếu chưa có nguồn:

Insert Citation → Add New Source

Word sẽ hiển thị hộp thoại:

Create Source

Có thể nhập thông tin nguồn.

Citation Style

Word hỗ trợ nhiều kiểu trích dẫn như:

• APA.

• Chicago.

• MLA.

• IEEE.

• ISO 690.

• Một số Style khác tùy phiên bản.

Có thể chọn tại:

References → Style

Ví dụ:

Style: APA

Sau đó Citation trong tài liệu sẽ được trình bày theo Style đã chọn.

85. Sources

Sources là các nguồn tài liệu được sử dụng để tạo Citations và Bibliography.

Word cho phép quản lý các nguồn thông qua:

References → Manage Sources

Cửa sổ Source Manager sẽ hiển thị danh sách nguồn.

Ví dụ:

Current List
────────────────────────────
Microsoft Word
Nguyễn Văn A
Microsoft Office
Book XYZ
────────────────────────────

Master List
────────────────────────────
...

Create Source

Khi thêm một nguồn mới:

References → Insert Citation → Add New Source

Word cho phép lựa chọn loại nguồn.

Ví dụ:

• Book.

• Book Section.

• Journal Article.

• Article in a Periodical.

• Conference Proceedings.

• Report.

• Website.

• Document from Web Site.

Tùy loại nguồn, Word sẽ yêu cầu các thông tin tương ứng.

Ví dụ với một cuốn sách:

Author
Title
Year
City
Publisher

Manage Sources

Vào:

References → Manage Sources

Có thể:

• Xem nguồn.

• Chỉnh sửa nguồn.

• Xóa nguồn.

• Sao chép nguồn.

• Tìm kiếm nguồn.

Nguồn được quản lý trong Word có thể được sử dụng lại khi tạo Citation hoặc Bibliography.

86. Bibliography

Bibliography là danh mục các tài liệu, nguồn tham khảo được sử dụng trong tài liệu.

Sau khi đã tạo các Sources, có thể tạo Bibliography.

Đặt con trỏ tại vị trí muốn chèn danh mục tài liệu tham khảo.

Vào:

References → Bibliography

Word cung cấp các lựa chọn như:

• Bibliography.

• References.

• Works Cited.

Chọn một kiểu phù hợp.

Word sẽ tự động tạo danh mục dựa trên các Sources đã được quản lý.

Ví dụ:

References

Microsoft. (2026). Microsoft Word documentation.

Nguyễn Văn A. (2025). Tin học văn phòng.

Trần Văn B. (2024). Kỹ năng sử dụng Microsoft Word.

Cập nhật Bibliography

Nếu thêm hoặc thay đổi Source, có thể cập nhật Bibliography.

Chọn Bibliography và sử dụng:

Update Citations and Bibliography

để cập nhật thông tin.

87. Captions

Caption là chú thích được gắn cho hình ảnh, bảng hoặc các đối tượng trong tài liệu.

Ví dụ:

Hình 1. Giao diện Microsoft Word

hoặc:

Bảng 1. Danh sách học viên

Chèn Caption

Chọn đối tượng cần thêm chú thích.

Vào:

References → Insert Caption

Hộp thoại Caption xuất hiện.

Có thể chọn:

Label

Ví dụ:

• Figure.

• Table.

• Equation.

Sau đó nhập nội dung Caption.

Ví dụ:

Figure 1. Microsoft Word Interface

Numbering

Word có thể tự động đánh số Caption.

Ví dụ:

Hình 1. ...
Hình 2. ...
Hình 3. ...

Nếu chèn thêm một hình ở giữa:

Hình 1. ...
Hình 2. ...
Hình 3. ...
Hình 4. ...

Word có thể cập nhật lại số thứ tự.

Caption cho Table

Có thể chọn Label:

Table

Ví dụ:

Table 1. Danh sách học viên

Caption rất hữu ích khi tài liệu có nhiều hình ảnh hoặc bảng cần đánh số và tham chiếu.

88. Cross-reference

Cross-reference cho phép tạo tham chiếu đến một thành phần khác trong cùng tài liệu.

Có thể tham chiếu đến:

• Heading.

• Bookmark.

• Figure.

• Table.

• Footnote.

• Endnote.

• Numbered item.

Ví dụ trong tài liệu có:

Hình 1. Giao diện Microsoft Word

Trong nội dung có thể tạo tham chiếu:

Xem Hình 1 để biết thêm chi tiết.

Nếu số của hình thay đổi, Cross-reference có thể được cập nhật.

Chèn Cross-reference

Đặt con trỏ tại vị trí cần chèn.

Vào:

References → Cross-reference

Hộp thoại Cross-reference xuất hiện.

Tại:

Reference type

có thể chọn loại đối tượng cần tham chiếu.

Ví dụ:

Reference type:
Figure

Sau đó chọn đối tượng cần tham chiếu.

Tại:

Insert reference to

có thể lựa chọn nội dung muốn chèn.

Sau đó chọn:

Insert

Cập nhật Cross-reference

Khi số thứ tự hoặc nội dung của đối tượng thay đổi, có thể cập nhật Cross-reference.

Có thể:

• Click phải vào Cross-reference → Update Field.

• Chọn toàn bộ tài liệu và nhấn F9 để cập nhật các Field.

89. Table of Figures

Table of Figures là danh sách tự động các hình ảnh, bảng hoặc các đối tượng đã được tạo Caption.

Để tạo Table of Figures, trước tiên cần có Caption cho các đối tượng.

Ví dụ:

Hình 1. Giao diện Microsoft Word
Hình 2. Hộp thoại Insert Picture
Hình 3. Công cụ Picture Format

Đặt con trỏ tại vị trí muốn tạo danh sách.

Vào:

References → Insert Table of Figures

Word sẽ mở hộp thoại Table of Figures.

Có thể thiết lập:

• Caption label.

• Formats.

• Show page numbers.

• Right align page numbers.

• Tab leader.

Sau khi tạo, Word sẽ tạo danh sách tự động.

Ví dụ:

DANH MỤC HÌNH

Hình 1. Giao diện Microsoft Word ............ 5
Hình 2. Hộp thoại Insert Picture ........... 12
Hình 3. Công cụ Picture Format ............. 18

Update Table of Figures

Nếu thêm hoặc xóa hình ảnh, cần cập nhật danh sách.

Click vào Table of Figures:

Update Table

Có thể chọn:

• Update page numbers only.

• Update entire table.

90. Table of Authorities

Table of Authorities là bảng liệt kê các nguồn tham chiếu pháp lý được sử dụng trong tài liệu.

Tính năng này thường được sử dụng trong các tài liệu pháp lý.

Để tạo Table of Authorities, trước tiên cần đánh dấu các trích dẫn pháp lý trong tài liệu.

Mark Citation

Chọn nội dung cần đánh dấu.

Vào:

References → Mark Citation

Word sẽ mở hộp thoại Mark Citation.

Có thể thiết lập:

• Category.

• Short citation.

• Long citation.

Sau đó chọn:

Mark

hoặc:

Mark All

Tạo Table of Authorities

Sau khi đánh dấu các Citation, đặt con trỏ tại vị trí muốn tạo bảng.

Vào:

References → Insert Table of Authorities

Word sẽ tạo danh sách các nguồn pháp lý đã được đánh dấu.

Ví dụ:

TABLE OF AUTHORITIES

Cases
────────────────────────────
Case A ........................ 5
Case B ........................ 12
Case C ........................ 18

Statutes
────────────────────────────
Statute A ..................... 7
Statute B ..................... 15

Có thể lựa chọn Category và các tùy chọn định dạng phù hợp.

🎯 TỔNG KẾT PHẦN 9

Trong PHẦN 9 — REFERENCES, chúng ta đã học đúng 8 nội dung từ bài 83 đến bài 90:

83. Footnote và Endnote

84. Citations

85. Sources

86. Bibliography

87. Captions